'ତ୍ରିଦେବ' କହିଲେ ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ ଓ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ବୁଝାଯାଏ। ଏହି ପଦରେ କେବେ କେବେ ପରଂବ୍ରହ୍ମ ପରମାତ୍ମା ଅବତୀର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହୋଇଯାଆନ୍ତି ତ କେବେ କେବେ ଜୀବମାନେ ଆସି ଯାଆନ୍ତି। ଶିବ ପୁରାଣରେ ପରଂବ୍ରହ୍ମ ପରମାତ୍ମା ଶିବଙ୍କ ପଦରେ ଓ ଶ୍ରୀମଦ୍ଭଗବତରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପଦରେ ଆସୀନ ଥାଆନ୍ତି। ଏଇ କଥାକୁ ସୂଚିତ କରିବା ପାଇଁ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ମହାବିଷ୍ଣୁ କୁହାଯାଏ।
ଶିକ୍ଷା ପ୍ରାୟଃ ଦୁଇ ପ୍ରକାର ଦିଆଯାଏ।
୧. ଚରିତ୍ର ମାଧ୍ୟମରେ
୨. ବାଣୀ ମାଧ୍ୟମରେ
ଚରିତ୍ର ମାଧ୍ୟମରେ ପରୋପକାରର ଶିକ୍ଷା -
ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଚରିତ୍ର ହିଁ ଶିକ୍ଷାର ମୂର୍ତ୍ତ ରୂପ ଅଟେ। ପରୋପକାର, ଦୟା, ଦାକ୍ଷିଣ୍ୟ, ସୁଶୀଳତା, ବିନମ୍ରତା ଆଦି ଗୁଣର ଶିକ୍ଷା ତାଙ୍କ ଚରିତ୍ରର ମୁଖ୍ୟ ଅଙ୍ଗ ଅଟେ। ସେ ଆପ୍ତ କାମ ଅଟନ୍ତି। ସେ ଆନନ୍ଦରୂପ ଅଟନ୍ତି। ତାଙ୍କର କାହାଠାରୁ କିଛି ପାଇବାର ଅପେକ୍ଷା ନ ଥାଏ। ତଥାପି ସେ ବିଶ୍ୱର ଦୁଃଖ ତାପ ଦୂର କରିବା ପାଇଁ ଆନନ୍ଦର ଅନନ୍ତ ସାଗର ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିବା ପାଇଁ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ରୂପରେ ଅବତରିତ ହୁଅନ୍ତି। କେହି ଜଣେ ଅନ୍ତର୍ଦର୍ଶୀ କହିଛନ୍ତି -
ପରୋପକାରକୈବଲ୍ୟୈ ତୋଲୟିତ୍ବା ଜନାର୍ଦ୍ଦନଃ।
ଗୁର୍ବୀମୁପକୃତିଂ ମତ୍ବା ହ୍ୟବତାରାନ୍ ଦଶାଗ୍ରହୀତ୍।।
ଅର୍ଥାତ୍ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁ ତରାଜୁର ଗୋଟିଏ ପଟେ ପରୋପକାର ରଖିଲେ ଏବଂ ଅନ୍ୟପଟେ ମୋକ୍ଷକୁ ରଖି ଓଜନ କଲେ ପରୋପକାର ପଟ ତଳକୁ ରହିଲା। ଏଣୁ ସେ ଅନେକ ଅବତାର ନେଲେ, ଯାହା ଭିତରୁ ଦଶଟି ମୁଖ୍ୟ ଅବତାର ଅଛି।
ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁ ଦେଦରୂପ ଅଟନ୍ତି। ଏଣୁ ଯେତେ ଶିକ୍ଷା ଅଛି, ସବୁ ତାଙ୍କରି ଦାନ।
ଚରିତ୍ରରୁ ସୁଶୀଳତାର ଶିକ୍ଷା -
ଥରେ ସରସ୍ୱତୀ ନଦୀ କୂଳରେ ଯଜ୍ଞ କରିବା ପାଇଁ ଅନେକ ଋଷି ଏକାଠି ହେଲେ। ସେମାନଙ୍କ ଭିତରେ କଥା ଚାଲିଲା ଯେ ତ୍ରିଦେବଙ୍କ ଭିତରୁ ବଡ଼ କିଏ ? ଲୋକେ କହିଲେ ପରୀକ୍ଷା କରାଯାଉ। ପରୀକ୍ଷକ କିଏ ହେବେ ? ସର୍ବ ସମ୍ମତିକ୍ରମେ ଏଇକାମ ପାଇଁ ଭୃଗୁଙ୍କୁ ନିଯୁକ୍ତ କରାଗଲା।
ଭୃଗୁ ସର୍ବ ପ୍ରଥମେ ନିଜ ପିତା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ। ପରୀକ୍ଷା ନେବାର ଥିଲା। ତେଣୁ ସେ ପିତାଙ୍କୁ ଦେଖି ନା ପ୍ରଣାମ କଲେ ନା ସ୍ତୁତି। ଏହା ଘୋର ଅଶିଷ୍ଟତା ଥିଲା। ବ୍ରହ୍ମା ଭୃଗୁଙ୍କ ଠାରୁ ଏପରି ବ୍ୟବହାର ଆଶା କରି ନ ଥିଲେ। ସେ ରାଗି ଯାଇ ଖୁବ୍ ଗାଳି କଲେ ଭୃଗୁଙ୍କୁ। ଭୃଗୁ ଚୁପଚାପ ଠିଆହୋଇ ଥିଲେ। କିଛି କ୍ଷଣ ପରେ ବ୍ରହ୍ମା ବିବେକ ଦ୍ୱାରା କ୍ରୋଧକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରିତ କରିଦେଲେ।
ଏହାପରେ ଭୃଗୁ କୈଳାସକୁ ଗଲେ। ଶଙ୍କର ନିଜ ଭାଇ ଭୃଗୁ ଆସୁଛି ଦେଖି ଆନନ୍ଦରେ ଗଦ୍ ଗଦ୍ ହୋଇଗଲେ। ସେ ନିଜର ଦୁଇ ବାହୁ ପ୍ରସାରିତ କରି ଆଗେଇ ଆସିଲେ ଭାଇକୁ ହୃଦୟରେ ଆଲିଙ୍ଗନ କରିବା ପାଇଁ। ଭୃଗୁ ଆଗେଇ ନ ଆସି ରାଗିକରି କହିଲେ, "ତୁମେ ବେଦର ଅବମାନନା କରିଛ। ମୁଁ ତୁମ ସହ ମିଶିବି ନାହିଁ। ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ଭୃଗୁଙ୍କ ଅଜ୍ଞତା ଦେଖି କ୍ରୋଧ ଆସିଲା। ଭଗବତୀ ସତୀ ମାତା ଅନୁନୟ ବିନୟ କରି ତାଙ୍କ କ୍ରୋଧ ଶାନ୍ତ କରିଦେଲେ।
ଏବେ ଭୃଗୁ ବୈକୁଣ୍ଠରେ ପହଞ୍ଚିଲେ। ସେତେବେଳେ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ମାତାଙ୍କ କୋଳରେ ମୁଣ୍ଡ ରଖି ବିଶ୍ରାମ କରୁଥାନ୍ତି। ଭୃଗୁ ସେଠି ପହଞ୍ଚି ଭଗବାନଙ୍କ ଛାତିକୁ ଗୋଟିଏ ଶକ୍ତ ଗୋଇଠା ମାରିଲେ। ଭଗବାନ ତ ଭକ୍ତବତ୍ସଳ। ସେ ତୁରନ୍ତ ତାଙ୍କ ବିଛଣାରୁ ଉଠି ଆସିଲେ। ମାଆ ବି ଉଠି ପଡ଼ିଲେ। ଭଗବାନ ମଥା ନଇଁ ମୁନିଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ ଏବଂ କହିଲେ - "ହେ ବ୍ରହ୍ମ ! ଆପଣଙ୍କୁ ଏଠି ସ୍ୱାଗତ ବନ୍ଦନ ଅଭିନନ୍ଦନ। ଆସନ୍ତୁ, ଏଇ ଆସନରେ ବସି ବିଶ୍ରାମ କରନ୍ତୁ। ମୁଁ ଆପଣ ଆସୁଥିବେ ବୋଲି ଜାଣିପାରିଲି ନାହିଁ, ଏଥିପାଇଁ ଆପଣଙ୍କୁ ସ୍ୱାଗତ କରିପାରିଲି ନାହିଁ। ଏ ଭୁଲ୍ ପାଇଁ ମୋତେ କ୍ଷମା କରିଦିଅନ୍ତୁ ମୁନିବର। ଏହା କହି ସେ ମୁନିଙ୍କ ପଦ ବନ୍ଦନା କଲେ।
ଆହା.. କି ସୁନ୍ଦର ବିନମ୍ରତା ! ଏହା କେତେ ସୁନ୍ଦର ସୁବାସିତ ! କି ମଧୁର ବ୍ୟବହାର ! ଭୃଗୁ ଗଦ୍ ଗଦ୍ ହୋଇଗଲେ। ତାଙ୍କ ଆଖିରୁ ଲୁହ ଝରି ଆସିଲା।
No comments:
Post a Comment