*ବନ୍ଧୁତା ଆଇନ ଦ୍ୱାରା ନୁହେଁ, ସଂସ୍କାର ଦ୍ୱାରା*
କିଛି ବର୍ଷ ତଳେ ଫ୍ରାନ୍ସରେ କ୍ରାନ୍ତିର ଦ୍ଵିଶତାବ୍ଦୀ ପାଳନ ହେଉଥିଲା। ସେତେବେଳେ ଫ୍ରାନ୍ସର ଜଣେ ଉଚ୍ଚ ଅଧିକାରୀ ବେଙ୍ଗଲୁର ଆସିଥିଲେ। ଆମର ଜଣେ ଅଧିକାରୀଙ୍କ ସହ ତାଙ୍କର ବର୍ତ୍ତାଳାପ ହେଲା। ଆମ ଅଧିକାରୀ ତାଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ, "ସ୍ୱାଧୀନତା, ସମାନତା ଓ ବନ୍ଧୁତା ଆପଣଙ୍କ ସମାଜ ଓ ରାଷ୍ଟ୍ର ଜୀବନରେ କେତେ ମାତ୍ରାରେ ଆସିଲା ?" ଫ୍ରାନ୍ସ ଅଧିକାରୀ କହିଲେ, "ସମାନତା ଓ ସ୍ୱାଧୀନତା ବହୁ ପରିମାଣରେ ଆସିଛି, କିନ୍ତୁ ବନ୍ଧୁତା ନାମକୁ ମାତ୍ର । ପରସ୍ପର ଭିତରେ ପ୍ରବଳ ପ୍ରତିଯୋଗିତା ଚାଲିଛି।"
ଆମ ଅଧିକାରୀଙ୍କ ଦ୍ଵିତୀୟ ପ୍ରଶ୍ନ ଥିଲା, " ଏଭଳି ପ୍ରତିଯୋଗିତା ଲାଗିରହିଲେ ବନ୍ଧୁତା ଆସିବ କେମିତି ? ସମାନତା ରହିବ କେମିତି ? ବନ୍ଧୁ ଭାବ ନ ଆସିଲେ ସମାନତା କେମିତି ଆସିବ ?"
ଏହାର ଉତ୍ତର ସେ ଦେଇ ପାରିଲେ ନାହିଁ। ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠୁଛି ଯେ କ'ଣ କେବଳ ଆଇନ ତିଆରି କରିଦେଲେ ବନ୍ଧୁତା ଆସିଯିବ ? ମନେକର ଆଇନ ତିଆରି ହୋଇଗଲା ଏବଂ କୁହାଗଲା ଯେ ଆସନ୍ତା କାଲିଠାରୁ ଆପଣମାନେ ସମସ୍ତେ ପରସ୍ପର ବନ୍ଧୁତା ସ୍ଥାପନ କରିନେବେ, ସ୍ନେହଭାଵ ବୃଦ୍ଧି କରିବେ, ଶାନ୍ତିରେ ସହାବସ୍ଥାନ କରିବେ। ଏତିକିରେ କ'ଣ ସମାଜରେ ବନ୍ଧୁତା ଆସେ, ସ୍ନେହ ଭାବ ଆସେ ନା ଶାନ୍ତି ଆସେ। ଏଥିପାଇଁ ତ ସଂସ୍କାର ଆବଶ୍ୟକ। ଏ ସଂସ୍କାର ବାଲ୍ୟକାଳୁ ଦେବାକୁ ହୁଏ। ପରିବାର ଓ ସମାଜର ସଂସ୍କାର ଦ୍ୱାରା ପିଲାମାନେ ବିକଶିତ ହୁଅନ୍ତି। ପରିବାର ପ୍ରତି ଓ ସମାଜ ପ୍ରତି ସେମାନଙ୍କ ମନରେ ଆଦର ଭାବ ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ। ଯଦି ସଂସ୍କାର ନ ଦିଆଗଲା ତେବେ ପିଲାମାନେ ସ୍ୱାର୍ଥୀ ହୋଇଯିବେ, କାହା ସହିତ ସେମାନଙ୍କର କିଛି ସମ୍ବନ୍ଧ ରହିବ ନାହିଁ। ତାଙ୍କ ମନରେ 'Out Sider' ଭାବ ସୃଷ୍ଟି ହେବ। ସମାଜରେ ଥାଇ ମଧ୍ୟ ସେମାନେ ସମାଜଠାରୁ ପରିବାର ଠାରୁ ଅଲଗା ହୋଇଯିବେ।
ଏହିପରି ଯଦି ମଣିଷ ସ୍ୱାର୍ଥୀ ହୋଇଯିବ, ସମାଜ ଓ ପରିବାର ଠାରୁ ଅଲଗା ହୋଇଯିବ ତେବେ ସାମାଜିକ ବ୍ୟବସ୍ଥା ସହ ମଧ୍ୟ ତା'ର ସମ୍ବନ୍ଧ ତୁଟିଯିବ। ତା'ର ସାମାନ୍ୟ ସ୍ୱାର୍ଥ ପାଇଁ ସେ ସାମାଜିକ ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ଭାଙ୍ଗିଦେବାକୁ ପଛାଇବ ନାହିଁ। ବିଦ୍ରୋହ କରିବାକୁ ଆଗେଇ ଆସିବ। ଏହା ହେଲେ ସାମାଜିକ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଅଶାନ୍ତ ହୋଇଯିବ। ଶାନ୍ତି ପାଇଁ ତ ପରସ୍ପର ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରେମ ସମ୍ବନ୍ଧ, ଆତ୍ମୀୟତାର ସମ୍ବନ୍ଧ ଆବଶ୍ୟକ। ପରସ୍ପର ମଧ୍ୟରେ ଜଣେ ଆଉ ଜଣକ ପାଇଁ ତ୍ୟାଗ କରିବାର ମନୋଭାବ ଆବଶ୍ୟକ। ଜଣେ ଅନ୍ୟ ଜଣକ ସୁଖରେ ସୁଖ ଓ ଦୁଃଖରେ ଦୁଃଖ ଅନୁଭବ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ। ପରସ୍ପର ଭିତରେ ଆତ୍ମୀୟତା ଥିଲେ ହିଁ ଏହା ସମ୍ଭବ ହୁଏ। ଏହା ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଆଧାର ଦ୍ୱାରା ହିଁ ହୋଇପାରେ। ଅନ୍ୟକୁ ନିଜର କରିବା ଅର୍ଥାତ୍ ଏ ମୋର ଆପଣାର, ଏ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣ ଥିଲେ ହିଁ ବନ୍ଧୁ ଭାବ ଆସେ। ଏ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣ କେବଳ ବାଲ୍ୟକାଳର ସଂସ୍କାର ଦ୍ୱାରା ହିଁ ସମ୍ଭବ ହୁଏ।
ଆମେ ଦେଖୁଛନ୍ତି ଯେ ପାଶ୍ଚାତ୍ୟ ଦେଶରେ ସେମାନେ ବହୁତ କିଛି ଉନ୍ନତ ପ୍ରୟୋଗ କରିଛନ୍ତି। ତଥାପି ସେଠାରେ ମଣିଷ ସୁଖ ପାଉ ନାହିଁ। ଆମେରିକାରେ ଏତେ ଧନ ଅଛି ଯେ କୁହାଯାଏ ବିଶ୍ୱର ଚାରି ପ୍ରତିଶତ ଜନସଂଖ୍ୟା ସେଠାରେ ରୁହନ୍ତି ଓ ବିଶ୍ୱର ଚାଳିଶ ପ୍ରତିଶତ ସୁଖ ସାଧନ ସେମାନେ ଉପଭୋଗ କରନ୍ତି। ତଥାପି ସେଠାରେ ମଣିଷ ସୁଖ ପାଉ ନାହିଁ କାହିଁକି ? ଜର୍ମାନ ଅର୍ଥନୀତିଜ୍ଞ Ernst Friedrich Schumacher କହିଛନ୍ତି ଯେ ଭାରତର ବସ୍ତର ଭଳି ଜଙ୍ଗଲ ଅଞ୍ଚଳରେ ଥିବା ଜଣେ ବନବାସୀ ଯେତେ ସୁଖରେ ଅଛି ସେତିକି ସୁଖ ଆମେରିକାର ବହୁ ପ୍ରାଚୁର୍ଯ୍ୟ ଭିତରେ ଥିବା ଜଣେ ମଣିଷ ପାଖରେ ନାହିଁ। ଏତେ ମାନସିକ ଅଶାନ୍ତି ସେଠାରେ କାହିଁକି ? ଏହି କାରଣରୁ ସେଠାରେ ସମାଜ ବ୍ୟବସ୍ଥା ସବୁ ଭାଙ୍ଗି ଯାଉଛି।
No comments:
Post a Comment