*ଅଶାନ୍ତସ୍ୟ କୁତଃ ସୁଖମ୍ ?*
ଆତ୍ମା ଓ ପରମାତ୍ମା ସହିତ ଆନ୍ତରିକ ସମନ୍ଵୟର ଯେଉଁ ମୂଳ ସୂତ୍ର ରହିଛି, ତାହା ହେଉଛି ଧର୍ମ। ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଧର୍ମରେ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଆନ୍ତରିକ ସାମଞ୍ଜସ୍ୟ ପାଇଁ ଆମ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ଅନେକ ପ୍ରକାର ମାର୍ଗ ବିଷୟରେ କୁହାଯାଇଛି। ଭକ୍ତିଯୋଗ, ଜ୍ଞାନଯୋଗ, ରାଜଯୋଗ, କର୍ମଯୋଗ ଆଦି...। ଯୋଗ ମାନେ ଯୋଡ଼ିବା। ଏଠି ଆମେ କାହା ସହିତ କାହାକୁ ଯୋଡ଼ିବା ? ନିଜ କର୍ମକୁ, ନିଜ ଭାବନାକୁ ଓ ନିଜ ବିଚାରକୁ ପରମାତ୍ମାଙ୍କ ସହ ଯୋଡ଼ିବା।
ଏଥିପାଇଁ ଆମେ ଯୋଗାସନ କରନ୍ତି। ଏହା କେବଳ ଆସନ ମାତ୍ର ନୁହେଁ। ଏହି ଆସନରେ ଶାରୀରିକ କ୍ରିୟା କରିବା ସମୟରେ ମନର ସମ୍ବେଦନା ଏହା ସହିତ ଜଡ଼ିତ ହୁଏ। ଏହି ସମୟରେ ଶରୀରରେ ଅନେକ ପ୍ରକାରର ସ୍ପନ୍ଦନ ଚାଲିଥାଏ। ତା ସହ ବୁଦ୍ଧି ଓ ମନ ମଧ୍ୟ ସମରସ ହୋଇଯାଏ। ଏ ସମୟରେ ସାକ୍ଷୀ ଭାବ ରଖିବାକୁ ହୁଏ।
ଏହିପରି ମଧ୍ୟ ଭଗବାନ ବୁଦ୍ଧଙ୍କର ଧ୍ୟାନ ମାର୍ଗ 'ବିପଶନା'। ଏଥିରେ ପରମାତ୍ମାଙ୍କ ନାମ ତ ନିଆଯାଏ ନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କ ସହ ଯୁକ୍ତ ହେବାର ଏହା ଏକ ରାଜମାର୍ଗ ଅଟେ। ଏହା ମଧ୍ୟ ସାଧନା ଓ ଧ୍ୟାନର ଏକ ମାର୍ଗ। ସବୁ ଧ୍ୟାନର, ସବୁ ଯୋଗର ସୂତ୍ର ହେଲା ନିଜ ଭିତରେ ଥିବା ଆତ୍ମା ସହ ସବୁ କ୍ରିୟାକୁ ଯୋଡ଼ିବା।
ନିଜ ଭିତରେ ସୁଖର ଓ ଶାନ୍ତିର ଯେଉଁ ଧାମ ଅଛି ତା ସହ ଯଦି ଆମେ ନିଜକୁ ଯୋଡ଼ିବା ନାହିଁ ତେବେ ଜୀବନରେ ଶାନ୍ତି କିପରି ଆସିବ ? ପାଶ୍ଚାତ୍ୟ ଦେଶମାନଙ୍କରେ ଏହି ସ୍ଥିତି ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛି। ସେଠାରେ କାମ ଓ ଅର୍ଥର ସଂସାର ଚାଲିଛି। ଏହା କାହାରି ନିୟନ୍ତ୍ରଣରେ ନାହିଁ। ଏଥିପାଇଁ ସେଠାରେ ସବୁ ପ୍ରକାର ସମୃଦ୍ଧି ଥିବା ସତ୍ତ୍ୱେ ଶାନ୍ତି ନାହିଁ।
ଆମେରିକା ପ୍ରବାସରେ ଯାଇଥିବା ଜଣେ ଭାରତୀୟ ତାଙ୍କ ଅନୁଭୂତି ଶୁଣାଉଥିଲେ। ସେ କହିଲେ ମୁଁ ମୋର ଜଣେ ବନ୍ଧୁଙ୍କ ଘରେ ରହିଥିଲି। ବନ୍ଧୁ ଭାରତୀୟ ଥିବାବେଳେ ବନ୍ଧୁଙ୍କ ପତ୍ନୀ ଥିଲେ ଆମେରିକୀୟ। ବହୁତ ବଡ଼ ସମ୍ଭ୍ରାନ୍ତ ପରିବାର। ପତ୍ନୀ ବି ସୁଶିକ୍ଷିତା। ଏମାନେ କିପରି ଅଛନ୍ତି ଜାଣିବା ପାଇଁ ମୁଁ ଉତ୍ସୁକ ଥିଲି। ତାଙ୍କ ସହ କଥୋପକଥନ ସମୟରେ ମୁଁ କହିଲି ଏଠାରେ ଲାଗୁଛି ସତେ ଯେପରି ସ୍ୱର୍ଗ ପୃଥିବୀକୁ ଓଲ୍ହାଇ ଆସିଛି। ଏଠାରେ ଏତେ ସମୃଦ୍ଧି, ଏତେ ସୁଖ ସାଧନ, ସବୁ କିଛି ତ ଏଠାରେ ହାତ ପାଆନ୍ତାରେ ମିଳିଯାଉଛି। ତେଣୁ ପ୍ରକୃତରେ ଆପଣମାନେ ବହୁତ ସୁଖରେ ଥିବେ ! ସେ ମହିଳା କହିଲେ - ଉପରେ ଉପରେ ଏ ସବୁ ସୁନ୍ଦର। କିନ୍ତୁ ଭିତରେ ତ ଦୁଃଖଭରା ଜୀବନ। ମନ ଏଠି ଏତେ ଅଶାନ୍ତ ଯେ, ଆମଠୁ ନିମ୍ନ ମଧ୍ୟ ବର୍ଗ ଅଧିକ ସୁଖରେ ଅଛନ୍ତି। ଏଠାରେ ଛୋଟ ପିଲାଟିଏ ମଧ୍ୟ ଶାନ୍ତିରେ ରହି ପାରୁ ନାହିଁ। ସେ କହୁଛି ମମି ଆଇ ଆମ ବୋର୍। ମନ ଉଦାସ, ନିଦ ହେବା ପାଇଁ ବଟିକା ଖାଇବାକୁ ପଡୁଛି। ବହୁତ ଖର୍ଚ୍ଚ କରିବାକୁ ପଡୁଛି, କିନ୍ତୁ ଶାନ୍ତି କାହିଁ ? ବେଳେ ବେଳେ ଲୋକେ ଆତ୍ମହତ୍ୟା କରିଦେଉଛନ୍ତି।
ଏହି ଅନୁଭୂତି ଶୁଣିବା ପରେ ଲାଗୁଛି ଏତେ ପ୍ରାଚୁର୍ଯ୍ୟ ଭିତରେ କ'ଣ ଗୋଟିଏ ଅଭାବ ରହିଗଲା। ସେଇ ଅଭାବ ହେଉଛି ମନରେ ଶାନ୍ତିର ଅଭାବ। ବାହ୍ୟ ବସ୍ତୁର ପ୍ରାବଲ୍ୟ ମଧ୍ୟ ସୁଖ ଦେଇପାରୁ ନାହିଁ। କାହାରି ମନରେ ଶାନ୍ତି ନାହିଁ। ଗୀତାରେ କୁହାଯାଇଥିବା ସେହି ବାକ୍ୟ "ଅଶାନ୍ତସ୍ୟ କୁତଃ ସୁଖମ୍" ସେଠାରେ ସ୍ପଷ୍ଟ ଦୃଷ୍ଟିଗୋଚର ହେଉଛି।
No comments:
Post a Comment