ବାସ୍ତବରେ ଔପନିବେଶୀକରଣ ଓ ୟୁରୋପୀୟ ସାଂସ୍କୃତିକ ଓ ବୈଚାରିକ ପ୍ରଭାବରୁ ମୁକ୍ତି ହେବାର ଅର୍ଥ ହେଉଛି ନିଜ 'ସ୍ୱ' ର ପୁନଃସ୍ଥାପନା କରିବା। ଏହି 'ସ୍ୱ' ର ରାଜନୈତିକ ବିମର୍ଶ ଓ ସଂରଚନା, ବୌଦ୍ଧିକ ଜଗତ ଓ ଶୈକ୍ଷଣିକ ପାଠ୍ୟକ୍ରମ, ସ୍ବଦେଶ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣରୁ ଦୁନିଆଁକୁ ଦେଖିବାର ଦୃଷ୍ଟିରେ ସ୍ଥାପନା ହେବା ଉଚିତ। ତେବେ ଭାରତ ନିଜ ପାଇଁ ଓ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଜଗତ ପାଇଁ ହିତକାରୀ ସାବ୍ୟସ୍ତ ହୋଇପାରିବ। ଯେଉଁ ସଭ୍ୟତା କେବଳ ନିଜ ଐତିହ୍ୟକୁ ନେଇ ନିଜର ପରିଚୟ ଖୋଜୁଥାଏ ତାହା ଦୁର୍ବଳ ଓ ଅସହାୟ ହୋଇଯାଏ। ଐତିହ୍ୟ ସେତେବେଳେ ପରିଚୟର ଆଧାର ହୁଏ ଯେତେବେଳେ ବର୍ତ୍ତମାନ ଯୁଗର ସମସ୍ୟା ଓ ଅପେକ୍ଷା ଗୁଡ଼ିକ ପରିବର୍ତ୍ତିତ ଜ୍ଞାନକୌଶଳ ଓ ଆର୍ଥିକ ପରିସ୍ଥିତିର ସମାଧାନ ସକାରାତ୍ମକ ସହ ଆମ ସିଦ୍ଧାନ୍ତ, ବ୍ୟବହାର, ଦର୍ଶନ ଓ ବିଚାର ପ୍ରଣାଳୀ ଗୁଡ଼ିକ ସହିତ ମେଳଖାଏ। ବର୍ତ୍ତମାନର ଅବହେଳିତ ବୌଦ୍ଧିକ ଉପକ୍ରମରେ ଜଡ଼ତା, ଆଳସ୍ୟ ଓ ବିଶ୍ୱକୁ ମାର୍ଗଦର୍ଶନ କରିବାର ଶୁଷ୍କ ସ୍ଲୋଗାନ ଦୁର୍ବଳ ସାଂସ୍କୃତିକ ଓ ବୈଚାରିକ 'ସ୍ୱ' ର ପ୍ରତୀକ ହୋଇଛି। ଏହି ବୌଦ୍ଧିକ ଉପକ୍ରମ ତାତ୍କାଳିକତାରୁ ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱକୁ ଉଠି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟପୂର୍ଣ୍ଣ, ତଥ୍ୟଯୁକ୍ତ ଓ ତର୍କପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ ଓ ସେଥିରେ ଦେଶଜ ପ୍ରତିଭାଙ୍କ କ୍ରମବଦ୍ଧ ଶୃଙ୍ଖଳା ତିଆରି ହୋଇଚାଲିଲେ ଦୁନିଆଁ ଆଗରେ ଏକ ଦୃଢ଼ ବୈଚାରିକ ଅଧିଷ୍ଠାନ ଗଢ଼ି ହୋଇଯାଆନ୍ତା।
ପ୍ରଫେସର ମଣୀନ୍ଦ୍ର ଠାକୁର ୧୫ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୨୦୧୦ର ଜନସତ୍ତା ଖବରକାଗଜରେ "ଭାରତୀୟ ଦର୍ଶନ କୀ ଜଗହ" ଶୀର୍ଷକ ଏକ ଲେଖାରେ କହିଛନ୍ତି, "ଆଧୁନିକତାର ପ୍ରସାର ସହିତ ଯେଉଁ ବିଷୟର ଜନ୍ମ ୟୁରୋପର ଭୂମିରେ ହେଲା ସେ ସବୁ ଆମର ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରେ ଜ୍ଞାନ ପରମ୍ପରାର ପର୍ଯ୍ୟାୟବାଚୀ ହୋଇଗଲା। ଏଇ ବିଷୟକୁ ନେଇ ଗଢ଼ି ଉଠିଥିବା ସଂସ୍ଥାଗୁଡ଼ିକ ନୂଆ ଜ୍ଞାନକୌଶଳ ସତ୍ତ୍ୱେ ଭାରତର ପରମ୍ପରାଗତ ଜ୍ଞାନର ପଦ୍ଧତିକୁ ଭାରତର ଲୋକଙ୍କ ସାମୂହିକ ଚେତନାରୁ ଦୂରେଇ ଦେଇ ପାରିଲେ ନାହିଁ।
ମହାତ୍ମା ଗାନ୍ଧୀ ଲଣ୍ଡନରେ ଦେଇଥିବା ନିଜ ଭାଷଣରେ ଶିକ୍ଷା ପଦ୍ଧତିରେ ସାମ୍ରାଜ୍ୟବାଦୀ ଆକ୍ରମଣକୁ 'ସୁନ୍ଦର ବୃକ୍ଷର ବିଧ୍ୱଂସ' ବୋଲି କହିଥିଲେ। ନୂଆ ସନ୍ଦର୍ଭରେ ଭାରତୀୟ ଜୀବନ ପଦ୍ଧତିର ଅନୁକୂଳ ଶିକ୍ଷା ପଦ୍ଧତି ଯାହା ଭାରତର ପରିବାର, ସାମୁଦାୟିକ ଜୀବନ, ସାଂସ୍କୃତିକ ଓ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ମନକୁ ପୁଷ୍ପିତ ଓ ସମ୍ବର୍ଦ୍ଧିତ କରି ରଖି ପାରିବ, ତାହାର କୌଣସି ସଠିକ ଉଦ୍ୟମ ହେଲା ନାହିଁ। ଇଂରେଜ ଛାଡ଼ି ଯାଇଥିବା ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ଓ ବିଭିନ୍ନ ସଂସ୍ଥାଗୁଡ଼ିକ ସହିତ ଭାରତୀୟ ସାମୂହିକ ଚେତନା ଓ ସଂସ୍ଥାଙ୍କ ମୂଲ୍ୟବୋଧ ମଧ୍ୟରେ ବହୁତ ବଡ଼ ଅନ୍ତର ଦେଖାଦେଲା।
ମହର୍ଷି ଅରବିନ୍ଦ ଓ ବିପିନ ଚନ୍ଦ୍ର ପାଲଙ୍କ ଭଳି ଚିନ୍ତାନାୟକମାନେ ରାଷ୍ଟ୍ରର ଯେଉଁ ଆତ୍ମା ବିଷୟରେ କହିଥିଲେ, ତାହା ହେଲା ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ସ୍ତରରେ ଓ ସାମୂହିକ ସ୍ତରରେ ଉଦାର ମନ ଓ ହୃଦୟର ସହିତ ନିଜ ନ୍ୟୁନତାକୁ ଦୂରକରି ଏକ ସଭ୍ୟତାସମ୍ପନ୍ନ ପରିଚୟ ପ୍ରାପ୍ତ କରିବା। ଏଥିରେ ଭୌତିକ ବିକାଶ ସହିତ ଚିନ୍ତନ ସୃଜନର ଉନ୍ନତି ଓ ଦୁନିଆଁକୁ ଦେଖିବାର ଓ ବୁଝିବାର କ୍ଷମତା ଅନୁସାରେ ମାନସିକ ଉନ୍ନତିର ସାମୂହିକ ରୂପ ମଧ୍ୟ ରହିଛି। ଅନୌପନିବେଶୀକରଣର ଏକ ସରଳ ଅର୍ଥ ହେଲା ସ୍ଥାନୀୟତା ଓ ସ୍ଥାନୀୟତାରୁ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିବା ରଚନାତ୍ମକ ମୌଳିକତା, ଚିନ୍ତନ ଓ ସୃଜନର ସହଜ ଓ ନିର୍ବାଧିତ ଅଭିବ୍ୟକ୍ତି। ଅନ୍ୟ ସ୍ଥାନୀୟତା ସହ ସରଳତା ଓ ନିର୍ଭୀକତା ସହ ବିଚାର ଓ ଚିନ୍ତନ ସ୍ତରରେ ସମ୍ବାଦ। ବାସ୍ତବରେ ଏହା ହିଁ ବୈଚାରିକ ସ୍ୱାଧୀନତା।
୪.୧୧.୧୮
No comments:
Post a Comment