*ମହାକାଳ*

ଯେତେ ଡେରିରେ ଶୋଇଥିଲେ ବି ସକାଳୁ ଆଗ ଉଠିଲା ଛବି, ତା ପରେ ଦୁଲ; କିନ୍ତୁ ସେତେବେଳ ସରିକି ଆରପାଖ ଛାମୁଣ୍ଡିଆ ଖାଲି, ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଚାଲିଯାଇଥାନ୍ତି ସେ ଜଖମ ଖାଇଥିବା ଡଙ୍ଗାଟାର କଣ ହେଲା ଦେଖିବେ ବୋଲି। ଫର୍ଚ୍ଚା ହୋଇ ନ ଥାଏ। କଜଳପାତି ଡକାଡକି ହେଉଥାନ୍ତି। ସେହି ବଢ଼ି ପାଣି ଘେରା ନିଛାଟିଆ କୁଦରେ ଅଟଳ ନିର୍ବିକାର ହୋଇ ଠିଆ ହୋଇ ରହିଥାଏ ବଜ୍ରେଶ୍ୱରଙ୍କ ଇଟା ଦେଉଳଟି। ସେହି ସକାଳେ ଚାରିଆଡ଼କୁ ଅନାଇଁ ଛବିର ମନରେ ପୂରିଗଲା ବିସ୍ମୟ। କାଲି ଡଙ୍ଗାରୁ ଓଲ୍ହାଇ ଭଲକରି ଦେଖିବାକୁ ସେ ବେଳ ପାଇ ନ ଥିଲା। ଖାଲି ଆଖି ବୁଲେଇ ଆଣିଥିଲା। ଆଜି ସବୁ ଗୋଟି ଗୋଟି ହୋଇ ବାରି ହୋଇ ପଡୁଛି, ଏଇ ଚୂନ ପୁଟ ଦିଆ ପୁରୁଣା ଇଟା ଦେଉଳ, ତାର ଠଣାଏ ଠଣାଏ ନାନା କାରୁକାର୍ଯ୍ୟମୟ ମୂର୍ତ୍ତିମାନ। ଚାରିକର ଅରମା ହେଲେ ବି ଭିତର ସତେ କି ସଜା ସଜି ! ରାତିର ତାରା ଲୁଚି ସତେ କି କାଠଚମ୍ପା ତୋଟାରେ ତାରା ଫୁଟି ଥାଏ, ଆଉ ଆସୁଥାଏ ନାନା ଫୁଲର ବାସ୍ନା।

ଆକାଶକୁ ଅନାଇଁ ଛବି ଦେଖିଲା ମେଘ ଲଦି ରହିଛି, ଯେ କୌଣସି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଗାଳି ପାରେ।

ଏବେ କିନ୍ତୁ ଏ ଜାଗା ଶୂନ୍ ଶାନ୍।

ଏ ଦେଉଳ ତିଆରି କରିବାକୁ ବର୍ଷ ବର୍ଷ ବିତିଯାଇଥିବ। କୁଆଡୁ ପଥର ଆସିଥିବ, କୁଆଡୁ କାରିଗର ଆସିଥିବେ ପଥର ଚାଂଛି, ଖୋଳି ମୂର୍ତ୍ତି ଗଢ଼ିବାକୁ ଖଞ୍ଜିବାକୁ।

କିଏ ଭାଙ୍ଗିଲା ଏ ମୂର୍ତ୍ତି ସବୁ ? କଳାପାହାଡ଼ ଆସିଥିଲା କି ?
ବାପା କହନ୍ତି, ଜାଣିଲା ଲୋକେ କହନ୍ତି, ଯେଉଁଠି ଯେତେ ଦେଉଳ ଭାଙ୍ଗିଛି, ମୂର୍ତ୍ତି ବିକଳାଙ୍ଗ ହୋଇଛି, ସେ ସବୁ ଚୂନା କରିଥିଲା। ତାକୁ ତ ବହୁତ ରାତି ଅନିଦ୍ରା ହେବାକୁ ପଡ଼ିଥିବ ଏହାକୁ ଭାଙ୍ଗିବା ପାଇଁ ! ନ ହେଲେ ଭାଙ୍ଗିଥିବ ମହାକାଳ !
ଏଇ ଦେଉଳ ପଡ଼ିଛି। କେତେ ପିଢ଼ି ଚାଲି ଗଲେଣି।

ଲୋକେ କହନ୍ତି, ମଣିଷ ମଲେ ଭୂତ ହୁଏ। କେତେ ଦିନ ବଞ୍ଚି ରହେ ସେ ଭୂତ ? କାହିଁ ଏଠି, କେଉଁ ଅମଳର ? କେଶରୀ କି ଗଙ୍ଗ କି ଆଉ କିଛି ? ତାରା ମୂର୍ତ୍ତି ପାଖେ ନଇଁ ପଡ଼ି ଅନାଇଁ ରହି ଛବି ଭାବୁଥାଏ। ସତେ ଯେମିତି ଚିହ୍ନା ଚିହ୍ନା ମୁହଁଟି। ଏଇ ମୁହଁ କାହାର - ମା' କି ଭଉଣୀର। ସେହି ରୂପକୁ ସେ ପଥରରେ ଫୁଟାଇ ଦେବତା କରିଥିଲା। ଯୁଆଡ଼େ ଦେଖିଲେ ବି ସେ ତାକୁ ଅନେଇଛି। ଛାଡ଼ି ଯିବାକୁ ଇଚ୍ଛା ହେଉ ନ ଥାଏ।

ଗଦା ଗଦା ହୋଇ ଏଠି ଯେତେ ମୂର୍ତ୍ତି ଗଢ଼ା ଯାଇଛି, ଖାଲି ଖାଲି ଏମାନେ ଗଢ଼ା ଯାଇ ନ ଥିବେ । ପ୍ରତ୍ୟେକ ମୂର୍ତ୍ତିର ଗୋଟେ ଇତିହାସ ଥିବ, ପତ୍ୟେକଙ୍କ ଭିତରେ ପରସ୍ପର ସମ୍ବନ୍ଧର ନାନା କାହାଣୀ ଥିବ। କିଏ କାହାର ପୁଅ ଝିଅ, ଭାଇ ଭଉଣୀ, କାହାର ଭାରିଜା, କିଏ କାହାର ସାଙ୍ଗ ସାଥୀ କି ଆଜ୍ଞାକାରୀ, ଅବିକଳ ଏଇ ଦେଶର, ଏଇ ସ୍ଥାନର ମଣିଷଙ୍କ ପରି ସେ ମଣିଷଙ୍କ କଳ୍ପନାରେ ସେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ସମାଜ, କିଏ କାହାର ଅଧିପତି, କିଏ କାହାର ତଳିଆ। ଯେତେବେଳର ସମାଜ ସେହି ନାଖି ଠାକୁର। ଯୁଗେ ଯୁଗେ ସେହି ଦିଅଁଙ୍କ ପାଖେ ଲୋକେ ମୁଣ୍ଡିଆ ମାରି ମାରି ଅସ୍ଥିର ହୋଇ ପ୍ରାର୍ଥନା କରୁଥିବେ - ଘର ଭର୍ତ୍ତି ହେଉ, ଶତ୍ରୁ ନାଶ ହେଉ, ଦେହ ଭଲ ରହୁ, ବିପଦ କଟିଯାଉ, ପୁଅ ଝିଅ ମଣିଷ ହୁଅନ୍ତୁ।
କଳାପାହାଡ଼ ଆଉ ଆସେ ନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ମହାକାଳ ସବୁବେଳେ ଆସେ ସେ କାହାରିକୁ ଛାଡ଼େ ନାହିଁ। ସେ ଆସେ ରୋଗ ରୂପରେ, ବଢ଼ି ରୂପରେ, ବାତ୍ୟା ରୂପରେ। କେହି ଚିରକାଳ ସୁଖ ଭୁଞ୍ଜି ନାହିଁ, କେହି ଚିରକାଳ ବଞ୍ଚି ନାହିଁ, କାହାର ସାଇତା ପଦାର୍ଥ ଆଖିଦୃଶିଆ ହୋଇ ସବୁଦିନ ରହି ନାହିଁ।

ମଣିଷ ଆପଣା ହୃଦୟ ଭିତରର କାମନା ଓ ଭୟରେ ଗୋଳି ଚକଟି ଆପଣାର ଚିହ୍ନା ଚିହ୍ନା ମୁହଁର ଛାଞ୍ଚରେ ଗଢ଼ିଛି ଦେବତାମାନ, ଆପଣା ରୀତି ନୀତି ରୁଚି ଅରୁଚି ଅନୁସାରେ ତାଙ୍କୁ ବୁଝିବା ନ ବୁଝିବାର ବାଗ ଖଞ୍ଜିଛି, ଆପେ ଚାଲିଗଲେ ବି ରଖିଦେଇ ଯାଇଛି ସେଇ ସ୍ମାରକ ପଥରମାନ, କିଏ ତାଙ୍କୁ ପଚାରେ କିଏ ନ ପଚାରେ, କେଉଁଠି ଦୀପ ସଳିତା ଜଳେ ତ କେଉଁଠି ନାହିଁ।

ଯଦି ଭଲ ହେଲା ତେବେ ସେ କହେ ଦେବତା 'ଓ' କଲା ନହେଲେ କହେ ଦଇବ ବାମ।

ଗଛର ପତ୍ର ସକାଳ ଆଲୁଅରେ ଜିକି ଜିକି ଦିଶିଲାଣି। ବାମ୍ଫୁଆଣୀ ବାସ୍ନାରେ ବିଚାରରେ ଲାଗିଛି ଉତ୍ତେଜନା। ପ୍ରଫୁଲ୍ଲ ହୋଇ ସେ ଅନୁଭବ କଲା ସେ ଜଗତଯାକର ଶୁଭ ମନାସୁଛି, ଦେଶକୁ କି ମଣିଷକୁ ଭଲ ଆସୁ କି ମନ୍ଦ ଆସୁ, ମରଣ ଆଜି ହେଉ କି ଆଉ କେତେ ବର୍ଷ ପରେ ହେଉ, ଯେତେ ଯାହା ଅଛି ଯେତେ ଯାହା ଦିଶୁଛି ବାରିହେଉଛି ସବୁଠି ଅଛି ଜୀବନ, ସବୁଠି ଈଶ୍ୱର, ସବୁ ସେଇଠୁ ଜନ୍ମ ହେଉଛି, କି ଅଦ୍ଭୁତ ଉପାୟରେ ସେଇଠି ମିଶୁଛି, ବଦଳୁଛି, ପୁଣି ନୂଆରୂପ ଘେନୁଛି।

୨୨.୫.୧୯