ଭାରତର ଦୀର୍ଘ ସଭ୍ୟତାଥିବା ଜୀବନଯାତ୍ରାରେ ଯେଉଁ ସବୁ ଅଙ୍ଗ ଉପାଙ୍ଗଗୁଡ଼ିକର ବିକାଶ ହୋଇଛି ସେ ସବୁଥିରେ ସ୍ୱାଭାବିକ ଭାବେ ପନ୍ଥ ନିରପେକ୍ଷ ଅଵଧାରଣା ରହିଛି। ସବୁ ପନ୍ଥକୁ ସମାନ ଭାବେ ଆଦର କରିବା ଭାରତର ସ୍ଵଭାବ। ଏହା ଅନେକତାର ପୋଷାକ ଓ ବିବିଧତାର ସଂରକ୍ଷକ। ଏଥିପାଇଁ ଭାରତର ସାଂସ୍କୃତିକ ଓ ଧାର୍ମିକ ପ୍ରବାହରେ ଅନନ୍ତ ବିବିଧତା ଥିବା ସତ୍ତ୍ୱେ ଏହା ବିଭାଜନର କାରଣ ହେଲା ନାହିଁ। ୧୯୧୧ର ଜନଗଣନା ବିବରଣୀରେ ଜନଗଣନା ମୁଖ୍ୟ ଅଧିକାରୀ ଲେଖିଛନ୍ତି, "ଭାରତରେ ପଡ଼ୋଶୀଙ୍କ ଆସ୍ଥା(ପୂଜା ପଦ୍ଧତି) କଣ ? ଏଥିରେ ଲୋକଙ୍କ ରୁଚି ନ ଥାଏ।" ଏଣୁ ଏଠାରେ ବିବିଧତା ଭିତରେ ଥିବା ଏକତ୍ୱର ଭାବ "ପର ହେବାର" ନକାରାତ୍ମକ ବୋଧକୁ ଜନ୍ମ ଦିଏ ନାହିଁ। କିନ୍ତୁ ପାଶ୍ଚାତ୍ୟ ସାମ୍ରାଜ୍ୟବାଦୀଙ୍କ ପ୍ରଭାବରେ ଭାରତରେ ଧର୍ମକୁ ଲୋକଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବିଭାଜନର ଏକ କାରଣ ବୋଲି ପ୍ରସ୍ତୁତ କରି ନୂତନ ଅଵଧାରଣାକୁ ଥୋପି ଦିଆଗଲା - ଯାହା ଭାରତୀୟ ସଭ୍ୟତା ଯାତ୍ରାର ଅଂଶ ନ ଥିଲା। ଯେପରି ଅଳ୍ପ ସଂଖ୍ୟକ ଓ ବହୁ ସଂଖ୍ୟକ ବିଚାର - ଏହା ତ ଗୋରା ସାହେବଙ୍କ ବିଭାଜନ କର ଓ ଶାସନ କର ନୀତିରୁ ଏଠାରେ ପ୍ରବେଶ କରିଛି। ଔପନିବେଶିକ ବିମର୍ଶ ବିବିଧତା ଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରେ ବିଭାଜନକାରୀ ପରିଚୟ ଓ ଅସ୍ୱସ୍ଥ ପ୍ରତିଦ୍ବନ୍ଦ୍ବିତାର ଭାବ ସୃଷ୍ଟି କଲା।
ସ୍ୱାଧୀନ ହେବା ପରେ ସାମାଜିକ ସାଂସ୍କୃତିକ ଆନ୍ଦୋଳନ ଗୁଡ଼ିକ ଏହି ମୌଳିକ ପ୍ରଶ୍ନ ଗୁଡ଼ିକୁ ପ୍ରାୟତଃ ଏଡ଼ାଇ ଦେଲେ। ଅଧିକାଂଶ ସାମାଜିକ ରାଜନୈତିକ ଓ ସୁଧାରବାଦୀ ଆନ୍ଦୋଳନ ଶାସକଙ୍କ ନିକଟତା କାରଣରୁ ନିଜ ମହତ୍ତ୍ୱକୁ ଓ ନିଜ ସ୍ଵୟତ୍ତତାର ଅବକ୍ଷୟକୁ ଆକଳନ କରିପାରିଲେ ନାହିଁ।
ନେହେରୁବାଦୀ ଶାସନ ଏହି ଆନ୍ଦୋଳନ ଗୁଡ଼ିକୁ ନିଜର ନିକଟତା ଓ ପ୍ରଶ୍ରୟ ଦ୍ୱାରା ନିଷ୍ପ୍ରଭାବୀ କରିବାର କାମ କଲେ। ଏହି କାରଣରୁ ସାମାଜିକ ଓ ସାଂସ୍କୃତିକ କ୍ଷେତ୍ରରେ ସୁଧାର ପ୍ରକ୍ରିୟା ସହିତ ଔପନିବେଶିକ ସଂସ୍କୃତିରୁ ମୁକ୍ତିର ଅଭିଯାନ - ଏ ଉଭୟ ରାଜ୍ୟ ଶାସନ ଉପରେ ପୂରାପୂରି ଆଶ୍ରିତ ହୋଇଗଲା।
କ୍ରମଶଃ....
୩୦.୧୦.୧୮
No comments:
Post a Comment