*ବିଦାୟ ସମ୍ବର୍ଦ୍ଧନା*

ଅଫିସରେ ବିନୋଦକୁ ଡକାଇଲେ ତାଙ୍କ ଏସ ଡି ଓ ରାଘବ ଚୌଧୁରୀ। କହିଲେ, "ଭଲ ହେଲା। ଆପଣ ଆପଣଙ୍କ ଜିଲ୍ଲାର ସଦର ମହାକୁମାକୁ ବଦଳି ହୋଇଗଲେ।

"ସବୁ ଆପଣଙ୍କ ଶୁଭ କାମନା ଓ ଦୟା, ସାର।"

"ଶୁଭ କାମନା ତ ଆପଣଙ୍କ ସଙ୍ଗେ ଚିହ୍ନା ହେଲା ଦିନୁଁ। ଆପଣ ହୁଏ ତ ମୋତେ ଭୁଲ ବୁଝୁଥିଲେ। କିନ୍ତୁ ପ୍ରକୃତରେ ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ହିତ କରିବାକୁ ଲାଗିଥାଏ। ଦୁଃଖ ରହିଗଲା, ଏଇଠି ଥାଉ ଥାଉ ଆପଣ ପ୍ରମୋଶନଟା ପାଇଲେ ନାହିଁ, ହଉ - ତା ବି ହେବ। ସେତେବେଳେ ଆପଣ ମୋତେ ମନେପକେଇବେ।"

"ଆପଣ ଯାହା ଲେଖିଥିବେ, ସବୁ ଆପଣଙ୍କ ଦୟା।"

"କିନ୍ତୁ ମଣିଷ ଦ୍ୱାରା କଣ ହେବ, ସବୁ ଆପଣା ଭାଗ୍ୟ। ଆପଣଙ୍କୁ ଏଠୁ ଛାଡ଼ିବାକୁ ମୋର ଆଦୌ ଇଚ୍ଛା ନ ଥିଲା, ଅନ୍ତତଃ ମୁଁ ଏଠି ଥିବାଯାକେ ଆପଣ  ଥାଆନ୍ତେ। ଆପଣଙ୍କ ଉପରେ ସବଡିଭିଜନର ଅଧା ଭାର ଦେଇ ମୁଁ ନିଶ୍ଚିନ୍ତ ରହୁଥିଲି। ଆଜିକାଲି ବୁଦ୍ଧିମାନ, ସଚ୍ଚୋଟ, ନିଷ୍ଠାପର, କର୍ମଠ, ଦୃଢ଼ କର୍ମଚାରୀ ହୋଇ କେତେ ଜଣ ଅଛନ୍ତି ?"

ବିନୋଦ ତାଙ୍କ ମୁହଁକୁ ଅନାଇଲା। ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲା, ହସ ହସ ମୁହଁରେ ରାଘବ ଚୌଧୁରୀ ତା ମୁହଁ ଉପରେ ତାକୁ ସତେ ଯେମିତି ଖୋସାମତ କରୁଛନ୍ତି, ସେଇଟି ୟେ ? ତା ଗୋଚ୍ଛି କାଟୁ ଥିଲେ, ବର୍ତ୍ତମାନ କାହିଁକି ଏତେ ଅଭିନୟ ?

ରାଘବ ଚୌଧୁରୀ କହିଲେ, "ମୁଁ ଜାଣେ, ଆପଣ ମୋତେ ଭୁଲ ବୁଝୁଥିଲେ।"

ବିନୋଦ - "ନାଇଁ ଆଜ୍ଞା, ମୁଁ କେବେ ଆପଣଙ୍କର ନିନ୍ଦା କରି ନାହିଁ।"

ରାଘବ ଚୌଧୁରୀ - "ତା ବି ମୁଁ ଜାଣୁଛି। ତେବେ ଆପଣ ନିଶ୍ଚୟ ମନେ ମନେ ରାଗୁଥିବେ। ଆମେ ହେଲୁ ପୁରୁଣା ଅମଳର ଅଫିସର। ଇଂରେଜ ଏ ସଂସ୍ଥାଟା ବସେଇ ଥିଲେ। ଅଳ୍ପ କେତୋଟି ବଛା ବଛା ଲୋକ, ଏକାଠି ଗୋଟିଏ ସଂସ୍ଥା, ସର୍ଭିସ। ଏଇମାନେ ହିଁ ଶାସନ କରିବେ, ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ଲୋକ ଥିବା ମସ୍ତବଡ଼ ଦେଶକୁ। ଶାସନ ଦାୟିତ୍ୱ ସମ୍ଭାଳିବେ, କେମିତି ? ଖାଲି କଣ ବିଦ୍ୱାନ୍ ହେଲେ କି ପରିଶ୍ରମ କଲେ ? ନା, ଆହୁରି କିଛି ଦରକାର। ସେହି ଆହୁରି କିଛି ବିଷୟଟାକୁ ଗୁରୁ ପରମ୍ପରା ଭଳିଆ ପୁରୁଖା ଅଫିସର ନୂଆ ଅଫିସରଙ୍କୁ ଶିଖାଇ ପୋଖତ କରନ୍ତି, ନୂଆ ଅଫିସର ବି ଟାଣୁଆ ପୁରୁଖା ହୋଇଯାନ୍ତି। ନାଁ କରନ୍ତି, ବଡ଼ ହ' ନ୍ତି। ଟୋକା ଅଫିସରଙ୍କୁ ମୁଁ ଯେତେବେଳେ କିଛି କହେଁ, କହେଁ କେବଳ ସେଇଥିପାଇଁ। ଆପଣ ଉନ୍ନତି କଲେ ଶୁଣି ଖୁସି ହେଉଥିବି ମୁଁ, ସେତିକି ମୋ ଆନନ୍ଦ।"

"ଆପଣ ମୋ ଗୁରୁଜନ ସାର। ମୋର ଭଲ ଦେଖିଲେ ନିଶ୍ଚୟ ଖୁସି ହେଉଥିବେ।"

"ସେଇଆ ବିନୋଦ ବାବୁ, ସେଇ ସ୍ନେହ ଟିକକ ରଖିଥିବେ।
ଇଂରେଜ ଏଇ ଚାକିରି ସଂସ୍ଥାଟି ଗଢ଼ିଥିଲେ। ଭିତରେ ଯାହା ହେଲେ ବି ପଦାରେ ସେମାନେ ଗୋଇ ଖୋଳା ଖୋଳି ହେଉ ନ ଥିଲେ। ପରଲୋକଙ୍କୁ ଭିତରର ଛିଦ୍ର ଦେଖାଉ ନ ଥିଲେ। ଶାସକ ଗୋଷ୍ଠୀର ଛିଦ୍ର ପଦାରେ ପଡ଼ିଲେ ଶାସନ ହୁଗୁଳି ଯିବ।"

ବିନୋଦ - "ସେତେବେଳ କଥା ଅଲଗା ଥିଲା। ସେତେବେଳେ ଶାସକ ଥିଲେ ବିଦେଶୀ। ତାଙ୍କ କାମ ଥିଲା କଳେ ବଳେ କୌଶଳେ ଲୋକଙ୍କୁ ଚାକର ଭଳି ରଖାଇବା। ଏବେ ସେହି ବାବୁ ନିୟମ ଆଉ ବେଶୀ ଦିନ ଚାଲିବ ନାହିଁ। ଆମ ଦେଶ ସ୍ଵାଧୀନ ହେଲା। ସ୍ୱରାଜ୍ୟ ଆସିଲା। ତଥାପି ଏ ଅଫିସର ମାନେ ଯଦି ଇଂରେଜ ଭଳି ବ୍ୟବହାର କରିବେ, ତାଙ୍କୁ ସେହି ଦଶା ଭୋଗ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ, ଯାହା ଇଂରେଜ ମାନଙ୍କୁ ଭୋଗିବାକୁ ହେଲା। 

ରାଘବ ଚୌଧୁରୀ - "ନା, ଏବେ ତ ଇଂରେଜ ନାହିଁ। ଗଣ ଭୋଟ୍ ହେଉଛି। ନିର୍ବାଚିତ ସରକାର ଶାସନ କରୁଛି। ହଁ, ସେମାନଙ୍କର ବିଶ୍ୱାସ ନିଜ ଦଳର ଲୋକଙ୍କୁ। ସେଇ ଲୋକେ ତାଙ୍କର ଆଖି କାନ, ଏକା ନାଡ଼ି ତ ! ସର୍ଭିସ ସଂସ୍ଥା ପ୍ରତି ତାଙ୍କର ମଧ୍ୟ ସେଇ ଏକା ଧାରଣା। ବାଜେ ଲୋକଙ୍କଠୁଁ ଶସ୍ତା ଜନପ୍ରିୟତା ଆଶାରେ ଏଇ ସର୍ଭିସ ଗୋଷ୍ଠୀ ୟେ ତା ନାଁରେ ସେ ୟା ନାଁରେ ଫୁସୁରୁ ଫାସୁର ପ୍ରଚାର ଚଳାଇବେ, ସେ ସବୁ ନୋଟ୍ କରୁଥିବେ ରାମା ଦାମା ଶାମା ଦଳୀୟ କର୍ମୀମାନେ। ସବୁ ପ୍ରକାର ନେତା, ଏମ. ଏଲ. ଏ. ଓ ମନ୍ତ୍ରୀ ମାନଙ୍କ କାନରେ ପକେଇ ଦେଉଥିବେ। ଶେଷରେ କାହାରି ନିରାପତ୍ତା ରହିବ ନାହିଁ। ଆପଣ ବଡ଼ ସହରକୁ ଯାଉଛନ୍ତି ତ - ନିଜେ ଜାଣିଯିବେ।"

ବିନୋଦ କହିଲା,  "ମୁଁ ବୁଝିପାରୁ ନାହିଁ ଆପଣଙ୍କର ସେ ସର୍ଭିସ ସଂସ୍ଥା ପ୍ରତି କାହିଁକି ଏତେ ଅଭିମାନ। ଆପଣ ପୂରା ଦେଶର ଏକତା କଥା ଚିନ୍ତା ନ କରି କାହିଁକି ଖାଲି ସର୍ଭିସ ସଂସ୍ଥାର ମାନ ମହତ ରକ୍ଷା କଥା ଚିନ୍ତା କରୁଛନ୍ତି।"

  ବିନୋଦ ଚିନ୍ତା କରୁଥିଲା - ଏଇ ଅଫିସରଙ୍କ ଏକତା ମୁଁ ଦେଖିଥିଲି, ସେଦିନ ପୋଲିସ ଇନ୍ସପେକ୍ଟର, ସବ ଇନ୍ସପେକ୍ଟରଙ୍କ ସହ ମିଶି ଇଏ କେମିତି ଗୋପୀନାଥ ଦଳ ଓ ରଘୁନାଥ ଦଳକୁ ମରଣ ମୁହଁକୁ ଠେଲିଦେଇ ଥିଲେ।

୧୪.୭.୧୯