*ସାହିତ୍ୟର ସାମର୍ଥ୍ୟ*

ଶବ୍ଦକୋଷରେ ସାମର୍ଥ୍ୟ ଶବ୍ଦର ଅର୍ଥ ଦିଆ ଯାଇଛି  ଭକ୍ତି, ବଳ, କ୍ଷମତା, ସମାନ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ, ସମାନ ଭାବ, ଯୁକ୍ତିଯୁକ୍ତ, ଲାଭ ଓ ଧନ ଅଟେ। ଏହା ସହିତ ସାମର୍ଥ୍ୟ ବିହୀନର ଅର୍ଥ ହେଲା ଶକ୍ତିହୀନ ଓ ଦୁର୍ବଳ। ଏଠାରେ ଯୁକ୍ତିଯୁକ୍ତ ଏବଂ ଅର୍ଥଶକ୍ତିର ଭାବ ଏବଂ ରୂପ ମାଧ୍ୟମରେ ବିଷୟକୁ ପ୍ରତିପାଦନ କରିବା ସମୀଚୀନ ହେବ। ଭକ୍ତିକାଳର ସନ୍ଥଗଣ ନିଜର ଦିବ୍ୟବାଣୀ ତଥା ସର୍ଜନ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ବିଗଳିତ ଓ ଦିଗଭ୍ରମିତ ଜନତାଙ୍କୁ ଜାଗୃତ କରିଛନ୍ତି ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ବିକୃତିର ନିରାକରଣ କରିଛନ୍ତି। ସନ୍ଥ ତୁଳସୀ ଦାସଙ୍କ ରଚିତ ରାମଚରିତ ମାନସର ଚଉପାଇଗୁଡ଼ିକ କାବ୍ୟ ସାହିତ୍ୟର ସାମର୍ଥ୍ୟ ଭାବେ ଶ୍ରେଷ୍ଠତମ ଉଦାହରଣ ଯାହା ଭୌତିକ ଏବଂ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ତୁଷ୍ଟି ପ୍ରଦାନକାରୀ।

ବୀର ରସର କବିମାନଙ୍କ ରଚନାର ସାମର୍ଥ୍ୟ ଏପରି ଥିଲା ଯାହା ଜନ ସମାଜରେ ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମ ସମୟରେ ବୀରତ୍ୱର ଜାଗୃତି ଏବଂ ରାଷ୍ଟ୍ରଭକ୍ତିର ଭାବ ଜାଗରଣ ପାଇଁ ପ୍ରେରଣାର ଆଧାର ହୋଇଥିଲା। ଯାହା ଫଳରେ ବଳିଦାନୀ ସୈନିକ ଏବଂ କ୍ରାନ୍ତିକାରୀ ହସି ହସି ଫାଶିଖୁଣ୍ଟରେ ଝୁଲିଯାଉଥିଲେ। ଆସଫାକ ଉଲ୍ଲା ଖାଁ,  ସୁଖ ଦେବ, ରାଜଗୁରୁ, ଭଗତ ସିଂହ ଆଦି ଅନେକ ଏହାର ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଉଦାହରଣ।

୧୮୫୭ର କ୍ରାନ୍ତିଠାରୁ ୧୯୪୭ ସ୍ୱାଧୀନତା ପ୍ରାପ୍ତି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବୀର ରସର ଅନେକ କବି ସ୍ୱାଧୀନତା ଆନ୍ଦୋଳନ ପାଇଁ ରାଷ୍ଟ୍ରଭକ୍ତି ଭାବନାର ଜ୍ୟୋତି ଜଳାଇଥିଲେ। ଅନେକ କବି ଆଜି ମଧ୍ୟ ସ୍ୱାଧୀନତାକୁ ଚିରସ୍ଥାୟୀ କରିବାପାଇଁ ନିଜର ରାଷ୍ଟ୍ରୀୟ ରଚନା ଦ୍ୱାରା ମହତ୍ତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଛନ୍ତି।

ମାଖନଲାଲ ଚତୁର୍ବେଦୀଙ୍କ "ଫୁଲ କି ଚାହ"
ସେଇଭଳି ଏକ କବିତା। ସେଥିରେ ସେ ଲେଖିଛନ୍ତି

ଚାହ ନହିଁ ମେ ସୁରବାଲା କେ
ଗହନାଁ ମେ ଗୁନ୍ଥା ଯାଉଁ
ମୁଝେ ତୋଡ଼ ଲେନା ବନମାଲି,
ଉସ ପଥ ପର ଦେନା ତୁମ ଫେଁକ
ମାତୃଭୂମି ପର ଶିଶ ଚଢ଼ାନେ,
ଜିସ ପଥ ଜାତେ ବୀର ଅନେକ।।

ବୀର ସାବରକର ଲେଖିଛନ୍ତି -

ମୃତ୍ୟୁ ପଥ ପର ଚଲୋ ଧୀର ବୀର
ଲେକର ଗୀତା ହାଥୋ ମେ
ବନ୍ଦନ ହେ ଶତ ବାର ହମାରା
ଶ୍ରୀ ଚାଫେକର ଚରଣୋ ମେ
ଫର୍ଜ ଅଧୁରା ଛୋଡ଼ ଚଲେ ହୋ
ଇସକି ଚିନ୍ତା କରୋ ନହିଁ
ସବ କୁଛ ଦେକର ପୂର୍ଣ୍ଣ କରୁଙ୍ଗା
ମାନା ଜୀବନ କା ଧ୍ୟେୟ ୟହି।।

ଗଦ୍ୟ ସାହିତ୍ୟର ବିକାଶ ଆଧୁନିକ କାଳରେ ହେଲା। ତାର କ୍ଷମତା-ସାମର୍ଥ୍ୟ ମଧ୍ୟ କମ ନୁହେଁ। ବିଭିନ୍ନ ଉପନ୍ୟାସ, କାହାଣୀ, ନାଟକ, ବ୍ୟଙ୍ଗ ଆଦି ଦ୍ୱାରା ସମାଜର କୁରୀତି ଉପରେ ଆଘାତ କରାଯାଇଛି। ସାହିତ୍ୟର ସାମର୍ଥ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ରାଘାତ ଠାରୁ ଅଧିକ। ତେଣୁ ଯଥାର୍ଥରେ କୁହା ଯାଇଛି ଅସୀ ଠାରୁ ମସୀ ବଡ଼।
ସାହିତ୍ୟର ପ୍ରଭାବ ଜୀବନର ସବୁ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଯଥା ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ, ସାମାଜିକ, ରାଜନୈତିକ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଆଦିକାଳରୁ ରହିଆସିଛି ଓ ଏହା ଭବିଷ୍ୟତରେ ମଧ୍ୟ ସାର୍ଥକ ଭୂମିକା ନିଭାଇବ।

୨୧. ୩. ୧୮