*ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ*

ଗୀତାର ମୂଳ ନାୟକ ହେଉଛନ୍ତି ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ। ଯେଉଁଭଳି ଆପଣମାନେ ନାଜରଥର ଯୀଶୁ ଖ୍ରୀଷ୍ଟଙ୍କୁ ଈଶ୍ୱରଙ୍କ ସ୍ୱରୂପ ମାନି ତାଙ୍କୁ ଉପାସନା କରୁଛନ୍ତି, ସେଇଭଳି ହିନ୍ଦୁମାନେ ଏକ ଦୁଇ ନୁହେଁ, ଅନେକ ଅବତାରଙ୍କୁ ବିଶ୍ୱାସ କରିଥାନ୍ତି ଓ ଅର୍ଚ୍ଚନା କରିଥାନ୍ତି। ଏଇ ଅବତାର ରୂପେ ଭଗବାନ ବିଶ୍ୱର ଆବଶ୍ୟକତା ଅନୁସାରେ ଧର୍ମ ସଂସ୍ଥାପନ ଓ ଦୁଷ୍କୃତିକୁ ବିନାଶ କରିବାପାଇଁ ପୃଥିବୀରେ ବେଳେ ବେଳେ ପ୍ରକଟ ହେଇଥାନ୍ତି। ଭାରତରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ପନ୍ଥର ଜଣେ ଜଣେ ଅବତାର ଅଛନ୍ତି। ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ମଧ୍ୟ ଗୋଟିଏ ଅବତାର। ଭାରତବର୍ଷରେ ଅନ୍ୟ ଅବତାର ଅପେକ୍ଷା ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଉପାସକ ସର୍ବାଧିକ। ସେମାନଙ୍କର ବିଶ୍ୱାସ ଯେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ହେଉଛନ୍ତି ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅବତାର। ଯଦି ଏ ବିଷୟରେ କେହି ପ୍ରଶ୍ନ କରନ୍ତି ତେବେ ସେମାନେ ଉତ୍ତର ଦିଅନ୍ତି ଯେ ବୁଦ୍ଧ ଓ ଅନ୍ୟ ଅବତାରଙ୍କୁ ଦେଖନ୍ତୁ, ସେମାନେ କେବଳ ସନ୍ନ୍ୟାସୀ ଥିଲେ, ଗୃହସ୍ଥଙ୍କ ପ୍ରତି ତାଙ୍କ ହୃଦୟରେ କୌଣସି ସହାନୁଭୂତି ନ ଥିଲା। କିନ୍ତୁ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଜୀବନକୁ ଦେଖନ୍ତୁ - ପୁତ୍ର, ପିତା, ରାଜା - ସବୁ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ସେ ମହାନ ଓ ଆଜୀବନ ସେ ନିଜର ଏଇ ମହାଶିକ୍ଷାକୁ ଆଚରଣ କରିଯାଇଛନ୍ତି -

କର୍ମଣ୍ୟକର୍ମ ଯଃ ପଶ୍ୟେଦ କର୍ମଣି ଚ କର୍ମ ଯଃ।
ସ ବୁଦ୍ଧିମାନ ମନୁଷ୍ୟେଷୁ ସ ଯୁକ୍ତଃ କୃତ୍ସନ କର୍ମକୃତ।।
(ଗୀତା ୪-୧୮)

ଯେଉଁ ମନୁଷ୍ୟ ପ୍ରବଳ କର୍ମଶୀଳତା ଭିତରେ ରହି ମଧ୍ୟ ନିଷ୍କର୍ମର ମଧୁର ଶାନ୍ତିକୁ ଉପଭୋଗ କରୁଥାଏ, ମହା ନିସ୍ତବ୍ଧତା ଭିତରେ ମଧ୍ୟ ଯିଏ ଅତ୍ୟନ୍ତ କର୍ମଶୀଳ ରହିପାରେ, ସେ ହିଁ ଜୀବନକୁ ଠିକ୍ ଭାବେ ଜାଣିଥାଏ।
ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଏହି ସ୍ଥିତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିବା ପାଇଁ ଉପାୟ ବତାଇଛନ୍ତି -
ଏହା ହେଉଛି ଅନାସକ୍ତି ଯୋଗ। ସବୁ ପ୍ରକାର କର୍ମ କର, କିନ୍ତୁ ସେଥିରେ ଆସକ୍ତ ହୁଅ ନାହିଁ। ତୁମେ ସବୁବେଳେ ନିର୍ବିକାର, ଶୁଦ୍ଧ ବୁଦ୍ଧ ଓ ମୁକ୍ତ ଆତ୍ମା ହୁଅ - ଅଲିପ୍ତ ଓ ସାକ୍ଷୀ ହୁଅ।
ଆମ ଦୁଃଖର ମୂଳ - କର୍ମ ନୁହେଁ, ଆସକ୍ତି।
ଉଦାହରଣ ସ୍ୱରୂପ ଯଦି ଆମେ ଅର୍ଥ କଥା ବିଚାର କରିବା ତେବେ କୋଟିପତି ହେବା ଭଲକଥା। କିନ୍ତୁ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ କହୁଛନ୍ତି -
ଅର୍ଥ ଉପାର୍ଜନ କର, ତା ପାଇଁ ପଡ଼ି ଉଠି ଲାଗ, କିନ୍ତୁ ତା ଉପରେ ଆସକ୍ତି ରଖ ନାହିଁ।
ଏଇ ସମାନ ଭାବ ସନ୍ତାନ, ପତ୍ନୀ, ପତି, କୁଟୁମ୍ବୀ, ଖ୍ୟାତି ଆଦି ସମ୍ବନ୍ଧରେ ରଖ। ଏ ସବୁ ତ୍ୟାଗ କରିବାର କିଛି କାରଣ ନାହିଁ। କେବଳ ସେଥିରେ ଆସକ୍ତ ହୁଅ ନାହିଁ। ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ନିଜ ଜୀବନ ତାଙ୍କର ଏହି ଉପଦେଶର ଏକ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଉଦାହରଣ ।

କ୍ରମଶଃ...

୨୩.୨.୧୮