ଗୁରୁ ଗୋବିନ୍ଦ ସିଂ

ଭାରତ ଇତିହାସରେ ଏପରି କିଛି ଯୁଗପୁରୁଷ ଜନ୍ମହୋଇଛନ୍ତି ଯେଉଁମାନେ ପ୍ରବଳ ପ୍ରତିକୂଳ ପରିସ୍ଥିତିରେ ମଧ୍ୟ ନିଜର ପ୍ରାଣ ଦେଇ ଧର୍ମ, ସଂସ୍କୃତିର ରକ୍ଷା କରିଯାଇଛନ୍ତି। ସେଇଭଳି ଜଣେ ମହାପୁରୁଷ ଥିଲେ ଗୁରୁଗୋବିନ୍ଦ ସିଂହ। ଯାହାଙ୍କ ପାଇଁ କବି ଲେଖିଯାଇଛନ୍ତି - ମୂଲ୍ୟାୟନ ସେବେର କରିବି ନା ଏବେର ? ଯଦି ଗୁରୁଗୋବିନ୍ଦ ସିଂହ ଜନ୍ମ ନ ନେଇଥାନ୍ତେ ତେବେ ହୋଇଥାନ୍ତେ ସମସ୍ତେ ସୁନ୍ନତ।
ଜନ୍ମ ହେଲେ ୨୩ ଡିସେମ୍ବର ୧୬୬୬ରେ ପାଟନାସାହିବରେ। ଶିଖ ପନ୍ଥର ନବମ ଗୁରୁ ତେଗ ବାହାଦୂରଙ୍କର ସେ ପୁତ୍ର। ଗୁରୁ ତେଗ ବାହାଦୂର ପାଟନାସାହିବରେ  ୪ ବର୍ଷ ରହିବା ପରେ ପଞ୍ଜାବର ଆନନ୍ଦପୁର ସାହିବକୁ ଫେରିଆସିଲେ। ପୁଅକୁ ସବୁ ପ୍ରକାର ଶିକ୍ଷା ଦୀକ୍ଷା ଦେଲେ ।

ଯେତେବେଳେ ଗୁରୁଗୋବିନ୍ଦଙ୍କୁ ୯ ବର୍ଷ ହୋଇଥିଲା ସେତେବେଳେ ଭାରତ ବର୍ଷରେ ଏପରି ସବୁ ଘଟଣା ଘଟିଲା ଯାହା ଭାରତର ଇତିହାସକୁ ନୂତନ ମୋଡ଼ ଦେଇଥିଲା। ସେତେବେଳେ ମୋଗଲ ଶାସକ ଆଉରଙ୍ଗଜେବର ଜିହାଦୀ ଉନ୍ମାଦ ଚରମ ସୀମାରେ ପହଞ୍ଚି ଯାଇଥିଲା। ହିନ୍ଦୁମାନଙ୍କୁ ଧର୍ମ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରି ମୁସଲମାନ କରାଇବା ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ସେ ତାଙ୍କ ଅଧୀନରେ ଥିବା ସବୁ ନବାଵଙ୍କୁ ଦେଇଥିଲା। ଆତଙ୍କର ଏକ ଭୟାନକ ବାତାବରଣ ପୂରା ହିନ୍ଦୁସ୍ଥାନକୁ ଗ୍ରାସ କରିସାରିଥିଲା। ଏତିକିବେଳେ କାଶ୍ମୀରରେ ଆଉରଙ୍ଗଜେବର ଅଧୀନରେ ଥିବା ନବାଵ ଇଫତିକାର ଖାଁ ପୁରା ହିନ୍ଦୁ ଜନସଂଖ୍ୟାକୁ ମୁସଲମାନ ଜନସଂଖ୍ୟାରେ ପରିବର୍ତ୍ତିତ କରିବାପାଇଁ ପ୍ରାଣପଣେ ଲାଗିପଡ଼ିଥିଲା। ଜଣେ ହିନ୍ଦୁ କାଶ୍ମୀରୀ ପଣ୍ଡିତ କୃପାରାମ ତାଙ୍କର କିଛି ସାଥୀଙ୍କୁ ଧରି ଆନନ୍ଦପୁର ସାହିବ ପଳାଇ ଆସି ଗୁରୁ ତେଗବାହାଦୁରଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ଅତ୍ୟାଚାରର କାହାଣୀ ଶୁଣାଇଲେ, "ଅନେକ ମୁସଲମାନ ହୋଇସାରିଲେଣି । ଆମେ ଯେଉଁ କେତେ ପରିବାର ବଞ୍ଚିଛୁ ଇଫତିକାର ଖାଁର ଜିହାଦୀ ଅତ୍ୟାଚାରର ଶିକାର ହେଉଛୁ। ଆପଣ ଆମକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ।"
ଏହାଶୁଣି ଗୁରୁ ତେଗବାହାଦୂର କିଛି କ୍ଷଣ ପାଇଁ ଅନ୍ତର୍ଧ୍ୟାନ  ହୋଇଗଲେ। ଧ୍ୟାନ ସାରି ସେ ବାହାରକୁ ଆସିବା ବେଳେ ତାଙ୍କ ମୁଖରୁ ଯେଉଁ ବାକ୍ୟ ବାହାରିଲା ତାହା ଏହିପରି ଥିଲା -
"ମୋତେ ଲାଗୁଛି ଧର୍ମ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ଜଣେ ମହାପୁରୁଷଙ୍କ ବଳିଦାନ ଦରକାର।"
ଏହି ବାକ୍ୟ କହୁଥିବା ବେଳେ ପଣ୍ଡିତ କୃପାରାମଙ୍କ ସହ ୯ ବର୍ଷର ବାଳକ ଗୋବିନ୍ଦ ବି ଛିଡ଼ା ହୋଇଥିଲେ।
ଗୋବିନ୍ଦ କ୍ଷଣେ ବିଳମ୍ବ ନ କରି କହିଲେ ବାପା ! ଆପଣଙ୍କ ଠାରୁ ବଳି ଆଉ କିଏ ଏବେ ବଡ଼ ମହାପୁରୁଷ ଅଛନ୍ତି ? ପୁଅ ମୁଁହରୁ ଏ ବିଚାର ଶୁଣି ସେ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ ଓ କହିଲେ, "ତୁମେ ବହୁତ ଛୋଟ ଅଛ । ତେଣୁ ମୋର ତୁମ ଚିନ୍ତା ଥିଲା।" ଗୋବିନ୍ଦ କହିଲେ, ମାତୃ ଗର୍ଭରେ ଯେଉଁ ସତ ଶ୍ରୀ ଅକାଲ ମୋତେ ରକ୍ଷା କରିଥିଲେ ସେହି ସତ ଶ୍ରୀ ଅକାଲ ପୁରୁଷଙ୍କ ଉପରେ ମୋର ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭରସା ଅଛି ସେ ମୋର ରକ୍ଷା କରିବେ। ଆପଣ ମୋ ଚିନ୍ତା କରନ୍ତୁ ନାହିଁ । ହିନ୍ଦୁ ଧର୍ମକୁ ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ ଆଗେଇ ଯାଆନ୍ତୁ।"
ପୁତ୍ର ମୁଖରୁ ଏଭଳି ପ୍ରଚଣ୍ଡ ଆତ୍ମବଳ ଦେଖି ସେ ନିଜକୁ ସମ୍ପୁର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିନେଲେ। ଶିଖ ପନ୍ଥାର ଦଶମଗୁରୁ ଭାବେ ସେହି ୯ ବର୍ଷର ବାଳକକୁ ମନୋନୀତ କଲେ ଏବଂ ପଣ୍ଡିତ କୃପାରାମଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଆପଣ ତୁରନ୍ତ ଯାଇ ଇଫତାର ଖାଁକୁ କହିଦିଅନ୍ତୁ ହିନ୍ଦୁମାନଙ୍କର ଗୁରୁ ତେଗବାହାଦୁରଙ୍କୁ ଯଦି ମୁସଲମାନ କରିଦେବ ତେବେ ଆମେ ସମସ୍ତେ ମୁସଲମାନ ହୋଇଯିବୁ। ଏଇ ସନ୍ଦେଶ ପଣ୍ଡିତ କୃପାରାମଙ୍କ ଦ୍ଵାରା ଇଫତାର ଖାଁ ପାଖରେ ପହଞ୍ଚି ଗଲା। ଇଫତକାର ଖାଁ ତୁରନ୍ତ ଏଇ ଖବର ଦିଲ୍ଲୀ ଦରବାରରେ ପହଞ୍ଚାଇ ଦେଲା। ଆଉରଙ୍ଗଜେବ ଏ ବାର୍ତ୍ତା ଶୁଣିବା ମାତ୍ରେ କ୍ଷୁବ୍ଧ ହୋଇ ତେଗବାହାଦୁରଙ୍କୁ ବନ୍ଦୀ କରି ଆଣିବାକୁ ଆଦେଶ ଦେଲା। ତେଗବାହାଦୂରଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ତିନି ଶିଷ୍ୟ ଭାଇ ମତି ଦାସ, ଭାଇ ସତୀ ଦାସ, ଭାଇ ଦୟାଲଙ୍କ ସହ ବନ୍ଦୀ କରି ଦିଲ୍ଲୀ ନିଆଗଲା। ତାଙ୍କୁ କୁହାଗଲା ଯଦି ଯାତନା ଓ କଷ୍ଟରୁ ମୁକ୍ତି ଚାହୁଁଚ ତେବେ ମୁସଲମାନ ହୋଇଯିବା ଏକ ମାତ୍ର ରାସ୍ତା । କିନ୍ତୁ ଏହି ଧର୍ମଵୀର ପ୍ରାଣ ୪ ଟି ଆଉରଙ୍ଗଜେବର ଆଦେଶକୁ ଅସ୍ବୀକାର କରି କିପରି ବଳିଦାନ ଦେଇଥିଲେ ତାହା ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣାକ୍ଷରରେ ଭାରତ ଇତିହାସରେ ଲିପିବଦ୍ଧ ହୋଇଛି।
      ଏହି ଘଟଣା ପୂରା ହିନ୍ଦୁ ସମାଜ ଭିତରେ ଅସମ୍ଭବ ପ୍ରକାର ଜାଗୃତି ନିର୍ମାଣ କଲା। ପୂରା ଭାରତକୁ ଇସଲାମ କରିବାର କୁଚକ୍ର ବିରୁଦ୍ଧରେ ହିନ୍ଦୁ ସମାଜ ଛିଡ଼ା ହେଲା। ଆଉରଙ୍ଗଜେବର ସ୍ବପ୍ନ ଅଧାରେ ରହିଗଲା। ଗୁରୁଗୋବିନ୍ଦ ସିଂହ ସୁପ୍ତ ପ୍ରାୟ ହିନ୍ଦୁ ପ୍ରାଣରେ ସଂଜୀବନୀ ଫୁଙ୍କିଲେ। ସେ କହିଲେ, " ସବା ଲାଖ ସେ ଏକ ଲଡ଼ାଉଁ, ଚିଡ଼ିଆଁ ସେ ବାଜ ଲଡ଼ାଉଁ। ତୋ ଭି ଗୁରୁଗୋବିନ୍ଦ ନାମ ଧରାଉଁ।"
ଚଢ଼େଇ ଭଳି ଭୟଭୀତ ହିନ୍ଦୁ ସମାଜକୁ ସିଂହ କରି ଛିଡ଼ା କଲେ। ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସିଂହ ଉପାଧିରେ ବିଭୂଷିତ କଲେ।
ହିନ୍ଦୁ ସମାଜକୁ ସଂଗଠିତ କରି ସ୍ଥାନେ ସ୍ଥାନେ ମୋଗଲଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ନବାଵ ମାନଙ୍କୁ ପରାସ୍ତ କଲେ। ୧୬୯୯ ଖ୍ରୀଷ୍ଟାବ୍ଦରେ ବୈଶାଖୀ ଦିନ ଆନନ୍ଦପୁର ସାହିବାରେ ସେ ଶିଖ ମାନଙ୍କର ବିଶାଳ ସମ୍ମେଳନ କଲେ। ସେଠାରେ ସେ ଖାଲସା ପନ୍ଥାର ସ୍ଥାପନା କଲେ। ସେହି ସମ୍ମେଳନରେ ସେ ପଞ୍ଚ ପ୍ୟାରେ ବାଛିଥିଲେ ।  ସେମାନେ ଖାଲସା ପନ୍ଥର ଜୀବନ ବ୍ରତୀ ସାଧକ ହେଲେ।  ଭାରତର ପାଞ୍ଚଟି ସ୍ଥାନ ଯଥା ଲାହୋର, ହସ୍ତିନାପୁର, ଦ୍ୱାରକା, ଜଗନ୍ନାଥ ପୁରୀ ଓ ବିଦରରୁ ଯଥାକ୍ରମେ ଭାଇ ଦୟା ସିଂହ, ଭାଇ ଧର୍ମ ସିଂହ, ଭାଇ ମୋହକ ସିଂହ, ଭାଇ ହିମ୍ମତ ସିଂହ ଓ ଭାଇ ସାହିବ ସିଂହ - ଏଇ ପାଞ୍ଚ ଜଣ  ପଞ୍ଚପ୍ୟାରେ ନାମରେ ଖ୍ୟାତ।
ମୋଗଲ ଅତ୍ୟାଚାର ବଢ଼ିଲା। ସେମାନେ ପୁରା ଶିଖମାନଙ୍କୁ ସମାପ୍ତ କରିବା ପାଇଁ ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରିଥିଲେ।

ଚମକୌର ନାମକ ସ୍ଥାନରେ ଗୁରୁଗୋବିନ୍ଦ ସିଂହଙ୍କର ମୋଗଲ ସେନା ସହ ଘମାଘୋଟ ଲଢ଼େଇ ହେଲା।
ସେଠାରେ ତାଙ୍କର ଦୁଇ ବଡ଼ ପୁଅ ଅଜିତ ସିଂହ ଓ ଜୁଝାରୁ ସିଂ ଯୁଦ୍ଧ ଭୂମିରେ ଵୀର ଗତି ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ।
ସାନ ପୁଅ ଜୋରାବାର ସିଂହ ଓ ଫତହ ସିଂହ ନଅ ବର୍ଷ ଓ ସାତ ବର୍ଷର ହୋଇଥିବାବେଳେ ତାଙ୍କ ଉପରେ ବଜିର ଖାନ  ଦିଆଲ ଉଠାଇ ଜୀଅନ୍ତା ସମାଧି ଦେଇଥିଲା। ପୁତ୍ର ମାନଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ଖବର ଗୁରୁ ଗୋବିନ୍ଦ ସିଂହଙ୍କୁ  ଯେତେବେଳେ ଦିଆଗଲା ସେ ଶିଖମାନଙ୍କର ଏକ ବିଶାଳ ସମୁହକୁ ଉଦବୋଧନ ଦେଉଥିଲେ।
ସେ ସେହି ସଭାରେ କହିଲେ, "ଚାର ମୂଏ ତୋ କ୍ୟା ହୁଆ ଜୀବିତ କଈ ହଜାର।

୩୦.୯.୧୭