୩ - ସିନ୍ଧୁ ଦର୍ଶନ ପୂଜନ ଓ ସ୍ନାନ ଯାତ୍ରା -
ସିନ୍ଧୁ ନଦୀ ଭାରତର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ନଦୀ । ବିଭାଜନ ପରେ ତାହା ପାକିସ୍ତାନରେ ପ୍ରବାହିତ ହେଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଉଦ୍ ଗମ ସ୍ଥଳ ମାନସରୋବରରୁ ବାହାରି କିଛି ଅଂଶ ଆଜି ବି ଭାରତର ଲଦ୍ଦାଖ ଅଞ୍ଚଳ ଦେଇ ପ୍ରବାହିତ ହେଉଛି।
କିଛି ଶତାବ୍ଦୀ ପୂର୍ବରୁ ସେଠାରେ ଥିବା ଜନ ଜୀବନ ଧୀରେ ଧୀରେ ଶୈବ ମତାବଲମ୍ବୀରୁ ବୌଦ୍ଧ ମତାବଲମ୍ବୀ ହୋଇଗଲା। ତା ଛଡ଼ା ଆରବ ଦେଶରୁ ଆସିଥିବା ଇସ୍ଲାମ ଆକ୍ରମଣକାରୀମାନେ ୮୦୦ ବର୍ଷ ପୂର୍ବେ ହିମାଳୟରେ ପାଦ ଥାପିବା ଆରମ୍ଭ କରିଦେଇଥିଲେ। ସେତେବେଳଠାରୁ ସେମାନଙ୍କ କ୍ରୁର ଆକ୍ରମଣକୁ ସହି ନ ପାରି ଲଦ୍ଦାଖ ଅଞ୍ଚଳର ଏକ ବହୁତ ବଡ଼ ଜନସଂଖ୍ୟା ଇସ୍ଲାମ ରଙ୍ଗରେ ରଙ୍ଗାୟିତ ହୋଇଗଲା। ଆଜି ଲଦ୍ଦାଖର ଦୁଇଟି ଜିଲ୍ଲା ଭିତରୁ କାରଗିଲ ମୁସଲିମ ବହୁଳ ଓ ଲେହ ବୌଦ୍ଧ ବହୁଳ। ଏବେବି ସେଠାରେ କିଛି ଲୋକ ଶୈବ ମତାବଲମ୍ବୀ ଓ ପ୍ରକୃତି ପୂଜକ ଅଛନ୍ତି। ସିନ୍ଧୁ ନଦୀର ଉଦ୍ ଗମ ସ୍ଥଳକୁ ସେମାନେ ସିନ୍ଧେ କୁହନ୍ତି।
୧୯୪୭ ର ବିଭାଜନ ଓ ଜମ୍ମୁ କାଶ୍ମୀରର ୪୯ ପ୍ରତିଶତ ଭୁଭାଗ ପାକିସ୍ତାନ ଅଧିକାର କରି ରଖିବା ପରେ ମଧ୍ୟ ୧୫୦ କି. ମି. ରୁ ଅଧିକ ଭୂମିରେ ଏବେବି ସିନ୍ଧୁ ନଦୀ ଭାରତରେ ପ୍ରବାହିତ ହେଉଛି। ଏଇ ସିନ୍ଧୁରୁ ହିଁ ଭାରତବର୍ଷର ନାଁ ହିନ୍ଦୁସ୍ଥାନ ହୋଇଛି। ଲଦ୍ଦାଖ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଗମ ଅଞ୍ଚଳ ଅଟେ। ଏହାର ଏକ ବିଶାଳ ଅଞ୍ଚଳ ସବୁବେଳେ ବରଫରେ ଢାଙ୍କି ହୋଇ ରହିଥାଏ। ଏହା ୭୦୦୦ ରୁ ୨୪୦୦୦ ଫୁଟ ଉଚ୍ଚାରେ ଅବସ୍ଥିତ। ପ୍ରାଣବାୟୁ ଏଠାରେ କମ ଥାଏ। ୧୯୬୨ ରେ ଚୀନ ଭାରତ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କରି ଲଦ୍ଦାଖର ୩୭୫୫୫ ଵର୍ଗ କି. ମି. ଅଞ୍ଚଳ ଅକ୍ସାଇ ଚୀନ ନାମରେ ଅଧିକାର କରିନେଇଛି। ଲଦ୍ଦାଖର ଲୋକମାନେ ଦୂର ଦୁର୍ଗମ (ଯେଉଁଠି ପହଞ୍ଚିବାକୁ ମାସ ମାସ ଲାଗିଯାଏ) କ୍ଷେତ୍ରରୁ ମଧ୍ୟ ରାଷ୍ଟ୍ରୀୟ ମୁଖ୍ୟ ଧାରା ସହ ମିଶିରହିବାକୁ କେଉଁ କାଳରୁ ଚାହିଁ ବସିଛନ୍ତି। ସେମାନଙ୍କ ଦେଶଭକ୍ତିରେ କିଛି ଆବିଳତା ନାହିଁ।
୧୯୫୦-୫୧ ରେ ସ୍ୱାଧୀନ ଭାରତ ସମ୍ବିଧାନରେ ଜମ୍ମୁ କାଶ୍ମୀର ପ୍ରଦେଶକୁ ଅଲଗାବାଦୀ ଧାରା ୩୭୦ ଅନ୍ତର୍ଗତ ବିଶେଷ ସ୍ତର ଓ ବିଶେଷ ସୁବିଧା ଦିଆ ଯାଉଥିବା ବେଳେ ଲଦ୍ଦାଖର ବୌଦ୍ଧମାନେ ୧୯୫୪ରେ ଏଲ.ବି.ଏ ର ତତ୍ତ୍ୱାବଧାନରେ ତତ୍କାଳୀନ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ପତ୍ର ଲେଖିଥିଲେ ଯେ ନବଜାତ ବାଳକ ଚିତ୍କାର କରି କାନ୍ଦୁଛି ମାଆ କୋଳକୁ ଯିବାକୁ । କିନ୍ତୁ ଲଦ୍ଦାଖକୁ ଭାରତରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ବିଲୟ କରିବା ପରିବର୍ତ୍ତେ ଭାରତର ତତ୍କାଳୀନ କଂଗ୍ରସ ସରକାର ଅଲଗାବାଦୀ ତତ୍ତ୍ୱଙ୍କ ଶୀକାର ହେବାକୁ ସେମାନଙ୍କୁ ଦେଇଦେଲା। ଲଦ୍ଦାଖ ଏଇ ପୀଡ଼ାକୁ ଆଜି ଯାଏ ଭୋଗୁଛି। ଏ ପୀଡ଼ାକୁ ସହନ କରିବା ଭିତରେ ମଧ୍ୟ ଆଜି ଯାଏ ଦିଲ୍ଲୀ ବିରୋଧରେ ପଦୁଟିଏ ହିଂସାର ସ୍ୱର ଉତ୍ତୋଳନ କରି ନାହିଁ।
ଏବେ ଲଦ୍ଦାଖର କ୍ଷେତ୍ରଫଳ ୬୦୦୦୦ ଵର୍ଗ କି. ମି. । ଜନସଂଖ୍ୟା ୩ ଲକ୍ଷ। ସେଠାକୁ ବିଦେଶୀ ପର୍ଯ୍ୟଟକ ଅନେକ ଆସିଥାନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ଭାରତରୁ କ୍ଵଚିତ କେହି ଯାଇଥାଏ। ଲଦ୍ଦାଖରେ ସିନ୍ଧୁ ନଦୀ ପ୍ରବାହିତ ହେଉଛି, ଏ କଥା କ୍ଵଚିତ ଲୋକଙ୍କୁ ଜଣାଅଛି। ଭାରତରେ ଉପ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ରହିଥିବା ଶ୍ରୀ ଲାଲକୃଷ୍ଣ ଆଡ଼ଭାନୀ କହନ୍ତି, "ଥରେ ନିର୍ବାଚନ ପ୍ରଚାରରେ ଯାଇ ମୁଁ ଯେତେବେଳେ ଲଦ୍ଦାଖରେ ରହିଲି ସେତେବେଳେ ଦେଖିଲି ଅତିଥି ଭବନ ପଛପଟେ ଏକ ଛୋଟ ଜଳ ଧାର ବହିଯାଉଛି। ସ୍ଥାନୀୟ ଲୋକଙ୍କୁ ପଚାରି ବୁଝିବାରୁ ଯେତେବେଳେ ଜାଣିଲି ଏହା ସିନ୍ଧୁର ଧାରା, ସଙ୍ଗେ ସଙ୍ଗେ ଜୋତା ଖୋଲି ଖାଲି ପାଦରେ ସିନ୍ଧୁକୁ ପ୍ରଣାମ କରିବା ପାଇଁ ଦୌଡ଼ି ଯାଇଥିଲି ଓ ସେ ପବିତ୍ର ଜଳକୁ ଦେହରେ ସିଞ୍ଚନ କରିଥିଲି। ଏଥିରୁ ଗୋଟିଏ କଥା ସ୍ପଷ୍ଟ ଯେ ସାଧାରଣ ଭାରତୀୟ ଏଇ ନଦୀ ବିଷୟରେ କମ ଜାଣିଛନ୍ତି।
ଆଉ ଗୋଟିଏ କଥା ହେଲା ଲଦ୍ଦାଖୀ ଚେହେରା ଓ ବେଷଭୂଷା ଦେଖିଲେ ଦିଲ୍ଲୀ ବା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ବି ପ୍ରାନ୍ତର ଲୋକ କହିଵ ବା ଭାବିବ ଏମାନେ ଚୀନର ଲୋକ ବୋଲି। କାଶ୍ମୀରର ଯେତେ ସରକାର ସ୍ୱାଧୀନତା ପରଠାରୁ ରହିଲେ ସେମାନେ ଲଦ୍ଦାଖୀମାନଙ୍କ ଉପରେ ଅକଥନୀୟ ଅତ୍ୟାଚାର କରିଛନ୍ତି। ଲଦ୍ଦାଖ ଏବେ ଚୀନ, ପାକିସ୍ତାନ ଓ ଇଉରୋପୀୟ ଗୁପ୍ତଚର ଏଜେନ୍ସି ମାନଙ୍କର ଆଡ୍ଡା ସ୍ଥଳ ହୋଇଯାଇଛି।
ସିନ୍ଧୁ ହିନ୍ଦୁସ୍ଥାନରେ ଅଛି, ହିନ୍ଦୁସ୍ଥାନରେ ଥିଲା, ଆଜି ବି ହିନ୍ଦୁସ୍ଥାନର ରାଷ୍ଟ୍ରୀୟ ସଙ୍ଗୀତରେ ବୋଲାଯାଉଛି। ଏହି ସିନ୍ଧୁ ହିଁ ଲଦ୍ଦାଖର ଜୀବନ ରେଖା ଅଟେ। କିଛି ବର୍ଷ ପୂର୍ବେ ଜମ୍ମୁ କାଶ୍ମୀରର ଲୋକମାନେ ସିନ୍ଧୁ କେନ୍ଦ୍ରୀତ ଦର୍ଶନ ଓ ମେଳାର ଆୟୋଜନ କଲେ। ଯାହାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଥିଲା ମତାନ୍ତରଣ ବନ୍ଦ କରିବା, ଲଦ୍ଦାଖ ଲୋକମାନଙ୍କ ସହ ଅନ୍ୟ ଭାରତୀୟମାନଙ୍କର ପରିଚୟ ଓ ଆତ୍ମୀୟତାର ଭାବ ସୃଷ୍ଟି କରାଇବା, ବୈଦିକ-ବୌଦ୍ଧ ସମନ୍ୱୟ କରାଇବା ।
ଏହି ଯୋଜନାକାରମାନେ ୧୯୯୯ରେ ଲଦ୍ଦାଖୀମାନଙ୍କୁ ବୁଝାଇବାରେ ସଫଳ ହେଲେ ଯେ ଯାତ୍ରା ବା ମେଳା କାରଣରୁ ତାଙ୍କର ବେପାର ଲକ୍ଷ ତଥା କୋଟିରେ ବଢୁଛି। ବୈଦିକ-ବୌଦ୍ଧ ସମନ୍ୱୟ ଦ୍ୱାରା ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ନବ ଚେତନା ଜାଗ୍ରତ ହେଲା। ଏଇ ଅଖିଳ ଭାରତୀୟ ସିନ୍ଧୁ ଦର୍ଶନ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମରେ ଲଦ୍ଦାଖୀମାନଙ୍କୁ ଉଚ୍ଚ ସମ୍ମାନ ମିଳିଲା। ସେମାନଙ୍କର ବୌଦ୍ଧ ପରିଚିତ ସୁରକ୍ଷିତ ହେଲା। ଦେଶରେ ସେମାନଙ୍କର ଏକତା ଦୃଢ଼ ହେଲା। ଲେହର ଆଖ ପାଖ ଅଞ୍ଚଳର ବିକାଶ କାର୍ଯ୍ୟ ଆରମ୍ଭ ହେଲା। ଗୋମ୍ପାଓଁ ଯିବା ପାଇଁ ଭାରତୀୟ ଦର୍ଶନାର୍ଥୀଙ୍କ ଶ୍ରଦ୍ଧା ବଢ଼ିଲା। ଯାତ୍ରା ସମୟରେ ବହୁ ବିଶିଷ୍ଟ ବିଦ୍ୱାନ ବ୍ୟକ୍ତି ସେଠାକୁ ଅତିଥି ଭାବେ ପହଞ୍ଚିଲେ।
୨୦୦୪ ପରେ ଦେଶରେ ସରକାର ବଦଳିଗଲା। ଉପା ସରକାର ଆସିଲା। ଏହି ମେଳା ସେମାନଙ୍କୁ ସାମ୍ପ୍ରଦାୟିକତାର ଦୁର୍ଗନ୍ଧ ଭଳି ଜଣାପଡ଼ିଲା। ସେମାନେ ଏହି ଯାତ୍ରାକୁ ପାରୁ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅବରୋଧ କଲେ। କଥାରେ ଅଛି ରାଜନୀତି ଭାଙ୍ଗେ କିନ୍ତୁ ସଂସ୍କୃତି ଯୋଡ଼େ। ପୂର୍ବରୁ ତିଆରି ହୋଇଥିବା ସାଂସ୍କୃତିକ ଜାଗରଣ ଲଦ୍ଦାଖବାସୀଙ୍କ ମନକୁ କେବଳ ନୁହେଁ ହୃଦୟକୁ ମଧ୍ୟ ସ୍ପର୍ଶ କରିଥିଲା। ତେଣୁ ସେମାନେ ସରକାରୀ ଅବରୋଧକୁ ସହ୍ୟ କଲେ ନାହିଁ।
ସିନ୍ଧି ସମାଜ ଓ ହିମାଳୟ ପରିବାର ମିଶି ତୁରନ୍ତ ସିନ୍ଧୁ ଦର୍ଶନ ଯାତ୍ରା ସମିତି ଗଠନ କଲେ। ଧର୍ମଯାତ୍ରୀ ମହାସଂଘ ଏହାକୁ ସମର୍ଥନ କଲା। ବିନା ସରକାରୀ ସହାୟତାରେ କାର୍ଯ୍ୟ ଆଗେଇ ଚାଲିଲା। ରାଷ୍ଟ୍ରୀୟ ସ୍ୱୟଂସେବକ ସଙ୍ଘର ପୂର୍ଣ୍ଣ ସହଯୋଗ ମିଳିଲା।
୧୮ ଜୁନ ୨୦୦୫ରେ ଦିଲ୍ଲୀରୁ ବସ୍ , ଛୋଟ ଗାଡ଼ି ଓ ଉଡ଼ାଜାହାଜ ଯୋଗେ ଯାତ୍ରୀମାନେ ସିନ୍ଧୁ ଦର୍ଶନ ତଥା ସ୍ନାନ ପାଇଁ ଲେହରେ ପହଞ୍ଚିଲେ। ସେହି ଯାତ୍ରାରେ ଯେଉଁ ସଭା ହେଲା ସେଠାରେ ଏହି ଧାର୍ମିକ ସଂସ୍ଥାମାନେ ମିଳିତ ନିର୍ଣ୍ଣୟ ନେଲେ ଯେ ବିନା ସରକାରୀ ସହାୟତାରେ ଏହି ଯାତ୍ରା ପ୍ରତିବର୍ଷ ଚାଲିବ। ତାରିଖ ବି ସ୍ଥିର ହେଲା ପ୍ରତିବର୍ଷ ୨୩-୨୪-୨୫ ଜୁନ। ତିନି ଦିନର ସିନ୍ଧୁ ଉତ୍ସବ ମେଳା, ସ୍ନାନ ଓ ସାଂସ୍କୃତିକ ସଭା ଦ୍ୱାରା ସମାହିତ ହେବ। ସେବେଠୁ ପ୍ରତିବର୍ଷ ଲେହ ପ୍ରଶାସନ, ଧାର୍ମିକ ଓ ସାମାଜିକ ସଂସ୍ଥାମାନେ ଯାତ୍ରୀ ମାନଙ୍କୁ ଭରପୁର ସହଯୋଗ କରିଆସୁଛନ୍ତି। ଉପା ସରକାର ଓ ସେସମୟର ପ୍ରଦେଶ ସରକାରର ସବୁ ପ୍ରକାର ଉପେକ୍ଷା ସତ୍ତ୍ୱେ ଏହି ଯାତ୍ରା ସଫଳତାର ସହ ସମ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିଲା।
ଏବେ ନୂଆ ସରକାର 'ସିନ୍ଧେ ରୁବ୍ବ' ନାମରେ ସେହି ଉତ୍ସବରେ ସହଯୋଗ କରିବା ଆରମ୍ଭ କରିଦେଇଛି। ଗୋଟିଏ ବିଶାଳ ସିନ୍ଧୁ ଭବନ ନିର୍ମାଣ ଚାଲିଛି।
୧୪. ୧୦. ୧୭
No comments:
Post a Comment